Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

Lincoln (Steven Spielberg)

FilmGeplaatst door Frank Van Laeken za, januari 26, 2013 13:33:35

And the Oscar for best actor goes to... Daniel Day-Lewis.

Laat daar geen twijfel over bestaan. Lincoln is de eerste voor een Oscar genomineerde film die ik zie dit jaar, maar wat Day-Lewis hier klaarmaakt is méér dan acteren. Daniel Day-Lewis ís Abraham Lincoln.

Excuus dat ik meteen met de deur in huis viel, maar het kan niet anders. Lincoln is een acteursfilm, een prent die valt of staat met de prestatie van de acteur die de hoofdrol speelt. En in dit geval mag je gerust stellen dat de film 'staat'. Als een (wit) huis, met opnieuw verontschuldigingen, dit keer voor de flauwe woordspeling.

Strijd tegen slavernij

Abraham Lincoln (1809-1865) was een boerenzoon die niet voorbestemd leek voor een groots leven. Hij deed een aantal onbeduidende klussen (postbode, winkelbediende), terwijl hij rechten studeerde. Daardoor kon hij naam maken als advocaat en zo in de politieke wereld rollen. De man uit Hodgenville, Kentucky, die al vrij jong met zijn ouders verhuisde naar de staat Indiana en zich daarna zelfstandig vestigde in New Salem, Illinois, werd in 1846 als republikein verkozen in het Huis van Afgevaardigden (de Amerikaanse Kamer van Volksvertegenwoordigers) en in 1860 werd hij de zestiende president van de Verenigde Staten.

De rijzige Lincoln ontpopte zich als een verwoed tegenstander van de slavernij. In het racistische zuiden werd hij als een gevaarlijk heerschap gezien. Vreemd genoeg waren het de democraten die toen de slavernij wilden behouden en de republikeinen die ertegen gekant waren. Vandaag zijn de verhoudingen net omgekeerd: republikeinen zijn conservatief en vaak zelfs reactionair, bij de democraten vinden we de 'liberals', die op sociaal en ethisch vlak progressiever denken. De onverzoenlijke tegenstellingen tussen beide kampen leidden in 1861 tot het afscheiden van de zuidelijke staten van de rest van de USA en tot een bloederige Amerikaanse Burgeroorlog die vier jaar zou duren.

Eind 1864 werd Abraham Lincoln verkozen voor een tweede ambtstermijn. Begin 1865 realiseerde hij één van zijn voornaamste politieke agendapunten: het afschaffen van de slavernij. Drie maanden later, op 9 april 1865, gaven de zuidelijke staten zich over en werd Amerika terug verenigd. Maar de president kon niet lang genieten van deze persoonlijke triomf: vijf dagen later werd hij in het Ford's Theatre in Washington vermoord door ene John Wilkes Booth.

Voorbeeld voor Obama

Privé verliep het leven van Lincoln eveneens allesbehalve rimpelloos. Twee van zijn vier kinderen, allemaal jongens, overleden op zeer jonge leeftijd aan de gevolgen van tuberculose en buiktyfus. Een derde zou enkele jaren na Lincolns dood op zijn achttiende sterven, ook al ten gevolge van TBC. Zijn vrouw Mary balanceerde de hele tijd op de rand van de krankzinnigheid.

Als staatsman wordt Lincoln gezien als één van de allergrootsten uit de Amerikaanse geschiedenis. Barack Obama beschouwt hem als een lichtend voorbeeld. Niet verwonderlijk, want Lincoln was eveneens een bevlogen spreker. Op het Mount Rushmore National Memorial in Keystone, South Dakota, is Lincoln één van de vier presidenten wiens hoofd in een berg werd uitgehouwen. De anderen zijn George Washington (eerste president, in 1776 winnaar van de Onafhankelijkheidsoorlog), Thomas Jefferson (derde president, één van de founding fathers en grondlegger van de Onafhankelijksheidsverklaring) en Theodore Roosevelt (zesentwintigste president, in 1906 de eerste Amerikaan die de Nobelprijs voor de Vrede ontving en - terloops opgemerkt - de man naar wie de 'teddy beer' vernoemd werd).

Om maar te zeggen dat Lincoln een belangrijk man was. Een man zonder wie de Verenigde Staten vandaag misschien niet meer zouden bestaan hebben. Een man wiens strijd tegen de slavernij, een eerste stap in de erkenning van zwarten als volwaardige medeburgers, mee heeft mogelijk gemaakt dat er nu een zwarte president in het Witte Huis resideert.

Dit is ook de man die lange historische toespraken afwisselde met verpletterende oneliners. De bekendste daarvan is: 'You can fool some of the people all the time, and all of the people some of the time, but you cannot fool all the people all the time.' Nog altijd een belangrijke les voor wie aan de macht is, waar ook ter wereld.

Verstilde film

Deze historische inleiding is nodig omdat de film Lincoln, op een indrukwekkend openings- en slotfragment op het slagveld na, uitsluitend focust op het laten goedkeuren van het 13th Amendment (een toevoeging aan de Grondwet die bepaalde dat slavernij en het onvrijwillig in dienst nemen van mensen voortaan strafbaar was) en het einde van de Burgeroorlog.

Regisseur Steven Spielberg toont in mooie sepia kleuren hoe de republikeinen te werk gingen om twintig ontbrekende yay-stemmen te verzamelen bij de democratische tegenstanders en intussen probeerden te vermijden dat er overlopers waren bij hun eigen verkozenen. Een delicate evenwichtsoefening, waarbij er volop gemarchandeerd werd en alle truken uit de politieke doos goed waren. Dit is The West Wing anno 1865.

Het verhaal dat zich ontrolt zit vol intriges, inspelen op eergevoel en persoonlijke sentimenten, en regelrechte chantage, verpakt in prachtige dialogen in een archaïsch Engels, een taal die vandaag ietwat kunstmatig overkomt in onze genadeloze oneliner-cultuur. Naar het schijnt was eloquentie ook in ons parlement ooit dagelijkse kost. Schelden op niveau, het is helaas verleden tijd. Alleen het schelden is gebleven.

Lincoln is een trage, verstilde film, waarin elk woord telt, elke geste zijn belang heeft, elk personage wel iets te verbergen heeft, en dat alles ondersteund door de weinig opdringerige muziek van John Williams. Verwacht je dus niet aan spektakel en Indiana Jones-achtige actiescènes. Dit is de Spielberg van Schindler's List en Amistad, niet die van Jaws, Indiana Jones of Jurassic Park. Tweeëneenhalf uur is dan ook een lange zit, maar meer dan de moeite waard. Omdat het zo'n indringende en niet-belerende historische evocatie is, over Politiek en Passie, beide geschreven met hoofdletter P.

En ja, die Daniel Day-Lewis is ronduit indrukwekkend. Vanaf het eerste fragment, waarin je hem alleen maar hoort praten, tot het moment waarop hij dood in bed ligt, omringd door radeloze politieke medestanders. Ik heb geschiedenislessen geweten die een pak saaier waren!

  • Reacties(0)

Fill in only if you are not real





De volgende XHTML tags zijn toegestaan: <b>, <br/>, <em>, <i>, <strong>, <u>. CSS styles en Javascript zijn niet toegestaan.