Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

Red Star Line

GeschiedenisGeplaatst door Frank Van Laeken do, november 27, 2014 11:09:26

Ik ben er geweest! (Neen, dat klinkt iets te luguber als aanhef.)

Ik ben er geraakt! (Pff, een ietsiepietsie te psychologisch dit.)

Ik ben er eindelijk geraakt! (Oké, dit kan ermee door.)

Ik ben er eindelijk geraakt. In het Red Star Line Museum in Antwerpen, bedoel ik. Deze prestigieuze plek waar Antwerpenaren en tijdelijke passanten herinnerd worden aan een spectaculair maar al bij al minder fraai hoofdstuk uit ons verleden. Ik had net het boek Wij gaan naar Amerika van Dirk Musschoot achter de kiezen, een mooi uitgegeven werk over de migratie van landgenoten naar het beloofde land Amerika, waarin je als lezer geconfronteerd met een pijnlijke periode uit onze geschiedenis. Tussen 1850 en 1930 lieten honderdvijftigduizend Belgen have en goed achter - wie geluk had, kon een en ander nog snel ver onder de prijs verkopen om toch wat centen op zak te hebben - op zoek naar een beter leven. We waren een Derde Wereldland in die tijd. In 1866 maakte cholera, een typische arme-mensen-ziekte, hier nog 60.000 slachtoffers. Cholera duikt op waar de bevolking afvalwater niet kan gescheiden houden van regenwater. Vandaag: in landen waar de levensomstandigheden mensonwaardig zijn. Toen: bij ons.

Opgericht in 1872 transporteerde de Red Star Line vanaf een jaar later vele duizenden gelukszoekers. Op het hoogtepunt waren dat er meer dan 120.000 per jaar, die vanuit Oost- en Zuid-Europa naar Antwerpen afreisden, meestal met de hele familie. De welgestelden reisden in eerste klasse en hadden heel wat privileges aan boord van de gigantische stoomboten. Wie daar maatschappelijk net onder zat, mocht in tweede klasse afvaren en kon aan boord ook nog redelijk vrij rondlopen. De sukkels verbleven zes weken lang in derde klasse, helemaal onderin het schip, en mochten slechts bij uitzondering hun kajuiten verlaten. Een tijdelijke gevangenis op het water was het, op weg naar een onzeker bestaan, weg van de miserie van het vroegere thuis.

In een van de eerste vertrekken van het museum moet de bezoeker even terugkeren van het verleden van meer dan honderd jaar terug naar het heden. We zien de foto's van moderne landverhuizers en lezen hun levensverhaal, vol armoede en ontbering. De Red Star Line-derdeklassers van vandaag, meestal illegaal aanwezig in een land dat niet van plan is hen hartelijk welkom te heten. Op een tv-scherm worden actuele reportages getoond. Onderaan scrollt de tekst "Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken wil duizend extra sans-papiers verwijderen" voorbij. 'Verwijderen', zo staat er. 'Verwijderen', zo heeft hij het ook gezegd in een kranteninterview nog voor hij goed en wel achter zijn nieuwe bureaumeubel had plaatsgenomen. 'Verwijderen', zo staat het blijkbaar ook achteloos in door ambtenaren opgestelde teksten. Ik bedenk me plots: zou de Amerikaanse staatssecretaris voor Bevolking, Vluchtelingen en Migratie, Anne Richard, zich ooit op haar Facebook-pagina afgevraagd hebben of de economische meerwaarde van Belgische migranten aanzienlijk lager ligt dan die van Ieren, Chinezen of Italianen? Ik gok op: neen.

De inrichters van het museum zijn erin geslaagd om kamer per kamer herkenningspunten te installeren. Je wordt als bezoeker meegezogen in de kleine en grote levensverhalen, van nobele onbekenden over misschien wel verre, vergeten familieleden tot Albert Einstein en Irving Berlin, gelukszoekers die het geluk gevonden hebben, of zelf gecreëerd. (Alles is relatief wanneer je droomt van een witte kerst.)

De maquettes van de reusachtige passagiersschepen, zoals de Belgenland II met zijn capaciteit van 2.500 opvarenden, een door stoom voortgedreven dorp, tonen haarfijn de grote verschillen aan tussen de haves en de havenots aan boord: van oogverblindende luxe tot doffe ellende, van een herenbestaan tot proberen overleven in duistere krochten, van gesoigneerd en gewaardeerd tot hooguit getolereerd worden.

Wat het Red Star Line Museum vooral aantoont: ooit waren wij zelf migranten, op zoek naar werk, een inkomen, een menswaardige leefomgeving. We ontvluchtten de erbarmelijke omstandigheden hier en hoopten op een warme ontvangst in een land ver weg, waar ze een vreemde taal spraken die we niet begrepen, waar de mensen ons als aliens beschouwden en waar miljoenen lotgenoten zich uiteindelijk, na vallen, opstaan, nog een paar keer vallen en hopelijk toch blijven opstaan, inburgerden en volwaardig lid van de samenleving werden. Herkent u het? Migratie is van alle tijden, multiculturalisme eveneens. Dat is de onderliggende en niet opdringerig gebrachte boodschap van dit mooie museum.

Zou Filip Dewinter al langsgeweest zijn?

Dirk Musschoot - Wij gaan naar Amerika - Uitgeverij Lannoo, 256 blz., 29,99 euro.

  • Reacties(0)

Fill in only if you are not real





De volgende XHTML tags zijn toegestaan: <b>, <br/>, <em>, <i>, <strong>, <u>. CSS styles en Javascript zijn niet toegestaan.