Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

Miss

SamenlevingGeplaatst door Frank Van Laeken za, januari 20, 2018 13:55:02

Bekentenis: ik heb maandagavond twee zoenen gekregen van Angeline Flor Pua. Eentje, omdat ik haar na de opname van de talkshow Van Gils & gasten een klein aandenken van de redactie meegaf, en nog eentje bij het afscheid. Tijdens het gesprek was ze aangedaan toen we een paar racistische reacties lieten zien, die na haar uitverkiezing op de sociale media werden losgelaten. Ranzig Vlaanderen kon het niet appreciëren dat een jonge vrouw met Filipijnse roots een Belgisch kroontje op haar hoofd mocht zetten, ook al is ze dan geboren in Wilrijk, woont ze al een poos in Borgerhout en spreekt ze beter Nederlands dan de doorsnee Vlaming.

***

Maandag om 17u22 zette De Morgen een artikel online met als titel "Zeg niet te snel 'arm Vlaanderen': toch geen 'stortvloed' aan racistische reacties na Miss België-verkiezing?" Conclusie na een beetje nattevingerjournalistiek: er is niet zoveel aan de hand. Meer steuntweets - ook uit de politiek - dan haatboodschappen, moeten we weten. "Nobele voornemens, maar wel gebaseerd op een klein aantal problematische berichten op Twitter en Facebook. Op de officiële Facebook-pagina van Miss Belgium staan, naast veel steunbetuigingen, enkele xenofobe berichten." En nog, over de reacties op hln.be: "Het aantal racistische commentaren zou zich beperken tot een handvol."

Máár, en dat staat vreemd genoeg ook in hetzelfde stuk: "Er duiken (op het ogenblik van de bekendmaking dat Angeline Flor Pua de Miss België is, fvl) enkele haatdragende boodschappen op, die nu vrijwel allemaal zijn verwijderd of onzichtbaar zijn gemaakt." Mijn klomp, die sowieso al van glas is, brak een beetje toen ik dat las. Als die 'haatdragende boodschappen' verwijderd zijn, kan je toch onmogelijk concluderen hoeveel (of: hoe weinig) racistische en xenofobe reacties er zijn geweest? Heel wat snelle, racistische reacties zullen na de hevige tegenreacties wel verwijderd zijn, neen? En wat met de reacties van mensen die niet op actief zijn op de sociale media en die zich aan de echte toog eens goed hebben laten gaan over dit onderwerp? Niet iedereen zit op de sociale media (iets wat de traditionele media weleens durven te vergeten).

Het was de verdienste van twitteraar-jurist Matthias Dobbelaere (@deJuristen) om een collage te maken van de eerste reacties. Wat daarbij opviel: de meeste racistische reacties vallen grosso modo tussen 22u57 en 23u25 te situeren, onmiddellijk na de bekendmaking van de winnares. Hieronder, voor wie een sterke maag heeft, een overzichtje, taalfouten inbegrepen. (Wat ik overigens mis in het overzicht is een 'good old' 'spleetoog', maar dat zal wel aan mij liggen.) De positieve reacties - en dan vooral de hart-onder-de-riem-boodschappen - dateren van later, meestal de volgende dag(en). Racisme is dus spontaner dan antiracisme. Haat is sneller dan steun. Het is maar een vaststelling.

Andere vaststelling: aan de voornamen te zien, zijn er veel jonge mensen die een probleem hebben met een Miss België met een kleurtje en een niet zo Vlaamse familienaam. Daar kijk ik een beetje van op. Ik dacht dat racisme en xenofobie vooral bij oudere generaties zat, die hun straten letterlijk hebben zien 'verkleuren'. Het slechte karakter in mij dacht bij momenten: racisme zal wel geleidelijk aan uitsterven met een deel van het kiespubliek. Hoe naïef kon ik zijn? Racisme en xenofobie zijn van alle tijden en zullen dat ook blijven. Xenofobie zit zelfs diep in ons, het dateert uit de tijd dat we nog in een primitieve bontjas en met een speer rondliepen, beducht voor elk onbekend gezicht dat we tegenkwamen. We zijn vanbinnen jager-verzamelaars gebleven.

***

Bij de Vlaamse verkiezingen van 13 juni 2004 behaalde een partij die zeven weken eerder veroordeeld was vanwege verschillende inbreuken op de wet van 1981 'tot bestraffing van bepaalde door racisme of xenofobie ingegeven daden' 24,15 procent van de stemmen. Een op vier Vlamingen stemden toen op het Vlaams Blok, dat pas een paar maanden later van naam zou veranderen. Bij de federale verkiezingen van 2007 kwam Vlaams Belang uit op 19 procent, ongeveer een op vijf.

Zijn dat allemaal hardcore racisten? Neen, maar ze verklaarden zich wel akkoord met een partij die het 70-puntenprogramma had bedacht en waarvan sommige boegbeelden herhaaldelijk de racistische trom beroeren. Dan ben je ofwel zéér naïef, ofwel onwaarschijnlijk slecht geïnformeerd, ofwel een onverbeterlijke je-m'en-foutist, ofwel - wat ik vermoed - xenofoob. Je hebt angst voor alles wat 'uit den vreemde' komt en je projecteert je eigen problemen op nieuwkomers in de samenleving. Eigen volk eerst, jawel. Dat betekent niet altijd dat je anderen haat of minacht vanwege hun andere huidskleur, maar wel dat je niet-inclusief denkt.

***

Ik ben lang niet zo optimistisch als diegenen die nu roepen dat de racisten dadelijk gecounterd werden en dat de tegenstem tegenwoordig even luid klinkt. Anderen zeggen dan weer dat je niet altijd 'Racisme!' moet roepen, omdat je dan het échte racisme gaat onderbelichten, alsof er zoiets zou bestaan als racisme light. Racisme is geen relatief probleem. Daarom is dé Vlaming nog geen racist, maar een significant aantal Vlamingen is dat wel, en ze zijn alleszins met een pak meer dan de dansende moslims die in het straatbeeld opdoemen na een terroristische aanslag.

Voor xenofobie heb ik nog enig begrip: je zult maar in een buurt wonen waar in de loop van de jaren veel migranten zijn komen wonen en waar politici geen stap meer zetten. Die mensen zijn aan hun lot overgelaten, er is bij wijze van spreken een cordon sanitaire rond hen getrokken, in plaats van rond de partij waarvoor ze zijn gaan stemmen. Integreren is een werkwoord, met twee dimensies: willen integreren en laten integreren. Maar ook: begeleiden, 'oud' en 'nieuw' dichter bij elkaar brengen. Dat kan, maar het kost moeite. Met name in Antwerpen heeft het hautaine stadsbestuur dat aspect decennialang verwaarloosd. Genegeerd, zeg maar. Dat ze het zelf maar oplossen, de ondankbare honden, zo dachten ze op 't Schoon Verdiep, dat toen nog rood kleurde.

Racisme valt altijd en overal af te keuren: wie zijn eigen huidskleur en cultuur per definitie superieur acht, zit fout. Daar hoef je geen breed maatschappelijk debat rond te organiseren. We moeten zowel het fenomeen op zich als de mensen die dat fenomeen dragen blijven veroordelen. Of dat nu in de vorm van rechtszaken moet gebeuren, of via het publieke forum, maakt mij niet zoveel uit, maar elke uiting van racisme is er één te veel. In die zin maakt het niet zoveel uit of er na de Miss België-verkiezing één, dertig, honderd of duizenden reacties waren. Die ene, die dertig, die honderd of die duizenden moeten we durven terechtwijzen. En dan is het goed dat mensen als Matthias Dobbelaere zich geregeld vrijwillig in de beerput laten afzakken.

***

"Miss België van de frietchinees"

"Kom dit kan toch niet? Ale?"

"Hopelijk hebben ze gecheckt of het geen ladyboy is"

"Vree Belgisch. Miss België. Mer eigenlijk moete geen Belgische zijn he."

"Miss België van de Frietchinees"

"Dat kan toch nooit een Belgische zijn"

"Miss poepchinees"

"Allez een buitenlandse die wint en ze wil direct toeterend rond het podium rijden"

"tis een chineeseke!! Schattig :) maar niet echt Belgisch..."'

"Die naam, en uit Borgerroco, wat is daar nu nog Belgisch aan"

"Om Miss BELGIË te worden moet je dus duidelijk geen echte Belg zijn"

"En morgen komt bekend dat het een transexuele is"

"Amai, ziet er erg Belgisch uit"

"Een miss uit #antwerpen uit een van die containers in de haven?"

"Zijn we zeker dat het een miss is en niet een mister?"



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post777

Twitterrechtspraak

SamenlevingGeplaatst door Frank Van Laeken za, januari 13, 2018 12:15:50

Luid gestommel in een overvolle rechtszaal. Toeschouwers verdringen zich om toch maar iets op te vangen van wat er gezegd wordt. Iemand roept: "Aan de galg!" Gejuich. Applaus. Goedkeurend geknik. Een ander vult aan: "Vreemd gespuis!"

VOORZITTER: "Orde in de zaal. Orde! Meneer de openbare aanklager, het woord is aan u."

OPENBARE AANKLAGER: "Dankuwel, meneer de voorzitter. Beklaagde staat terecht voor uitspraken in het verle..."

"Weg met haar!" "Verraadster van het volk!" "Ze hoort hier niet thuis!" "Ga terug naar uw eigen land!"

VOORZITTER: "Orde, of ik laat de zaal ontruimen!"

OPENBARE AANKLAGER: "Uitspraken in het verleden, dus. Die waren, op z'n zachtst gezegd, niet altijd even genuanceerd, meneer de voorzitter. Een overzicht vindt u in het dossier. Maar gezien de jonge leeftijd van de beklaagde en haar intentie om het nooit meer te doen, pleit ik voor een milde straf."

"Milde straf? Hangen zal ze!" "Ge hebt geen kloten aan uw lijf, advocaatje!" "Alleen al haar naam betekent 'Oorlog aan onze beschaving'!"

VOORZITTER: "Dit is mijn laatste verwittiging!"

OPENBARE AANKLAGER: "Een milde straf, dus. Wij eisen verontschuldigingen voor haar gedrag in het verleden en we zullen haar nauwlettend in de gaten houden vanaf nu. Daarmee zouden we tevreden zijn."

"Een lachertje!" "Loser!" "En dat met ons belastinggeld!"

VOORZITTER: "Orde!!! Heeft u daar als verdediging nog iets aan toe te voegen, meneer de advocaat?"

VERDEDIGING: "Onze cliënte is nog heel jong, ze beseft dat ze te ver is gegaan en wil daar graag een streep onder trekken, meneer de voorzitter. Wij hebben dan ook niets toe te voegen aan de woorden van de openbare aanklager en zouden kunnen leven met die straf."

"Straf? Een beloning, ja!" "Bende lafaards!" "Dat ze verdomme een hoofddoek opzet!"

VOORZITTER: "Heeft u nog iets te zeggen, jongedame?"

BESCHULDIGDE: "Euh, neen, meneer de rechter. Het spijt me erg, ik ga mijn best doen!"

"Leugenares!" "Hoer!" "Als wij even brutaal en ongenuanceerd zouden zijn als die trut, zouden we opgesloten worden!"

VOORZITTER: "Orde! In overweging nemende dat de beklaagde nog heel jong is, dat ze beseft dat ze te ver is gegaan en dat de openbare aanklager geen strenge straf eist..."

De meute loopt onder luid gejoel tot vooraan in de rechtszaal, de beklaagde krijgt een stevige por, wordt bespuwd. Anderen richten zich met priemende wijsvinger rechtstreeks tot de rechter. "Dood door de kogel!" "Hang haar op!" "Gerechtigheid voor Vlaanderen!" "We weten u te vinden als ge haar niet veroordeelt, wereldvreemd mannetje!"

VOORZITTER: "... veroordeel ik de beklaagde tot de dood door ophanging op het dorpsplein en wel nu meteen!"

Stampvoetend gejuich. Advocaten bekijken elkaar onbegrijpend. Beklaagde valt flauw en wordt door twee bewakers afgevoerd. "Naar het plein!" "Hangen zal ze!" "Gerechtigheid is geschied!"



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post776

Break

Memories & mijmeringenGeplaatst door Frank Van Laeken za, juni 10, 2017 12:28:30

Als de realiteit de fictie overtreft wat het ongeloofwaardigheidsgehalte betreft, is het tijd voor bezinning. Als verontwaardiging, toch vaak de zaterdagse drijfveer als ik een stuk schrijf, omslaat in woede, is het tijd om afstand te nemen. Een burgemeester die geld voor de daklozenwerking afroomt naar zijn eigen rekening, het is te gek voor woorden. Een president die zich rechtstreeks en op het publieke forum inmengt in een gerechtelijk onderzoek, het is ongezien in een democratische omgeving. Twee voetbalclubs die hengelen naar de diensten van een spits en die daarvoor meer dan honderd miljoen euro veil hebben, het is immoreel. Zeker als de ene club de speler een paar jaar geleden verkocht, vanwege in hun ogen niet goed genoeg, en de manager die de speler toen negatief beoordeelde, nu aan de slag is bij die andere club. Normvervaging is de norm geworden. De wereld draait zodanig door dat het wel één vloeiende beweging lijkt: je ziet de draaibeweging niet eens meer.

Wat ik wilde zeggen: als de realiteit te gek voor woorden wordt, waarom er dan nog woorden aan vuil maken? En, in alle eerlijkheid, als je een beetje moe wordt van je eigen meningenwaterval, is het goed om even achteruit te stappen en naar die waterval te kijken: misschien vind ik 'm wel indrukwekkend, mogelijk raak ik er rap op uitgekeken. Ik heb sowieso al weinig met watervallen. Overroepen natuurverschijnsel. Maakt veel te veel lawaai ook nog.

Ik bedoel maar: dit fabriekje is gesloten, vanwege dicht. Toe. Tijdelijk, vermoed ik, maar definitief kan ook. Hangt van mijn schrijfzin af en hoe de wereld eraan toe is. De kans bestaat dat ik binnenkort, geconfronteerd met uw opmerking dat ik er niet was wanneer mijn-uw-de wereld in brand stond, Rossgewijs zal reageren: 'But, we were on a break!' Misschien ook niet. We zien wel. U ziet wel. Tot morgen. Of volgende week. Volgende maand. Ooit. Nooit.



  • Reacties(2)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post775

MacMerkel (Hé Hé!)

PolitiekGeplaatst door Frank Van Laeken za, juni 03, 2017 12:56:51

Stomme idioot, narcist van al die Staten,

tweetende malloot, Bannonkop vol gaten

kikvorst, potentaat

hansworst, orangeade

dommeclimatechangeontkenner

arrogante volksmenner

Hé hé, wat 'n feest,

lang genoeg beleefd geweest!

(vrij naar Hé Hé van Jan De Wilde)

***

De démarche van Trump zal Europa verenigen, lees je nu overal. Dat dacht ik eerst ook. Macron en Merkel, ze zaten weer op één as. Het is wachten tot iemand hen 'MacMerkel' gaat noemen. (Hé hé, 't is gebeurd!) Onze Charles Michel, de brave man, sprak de Amerikaanse president rechtstreeks aan op Twitter: hij veroordeelde diens mededeling dat Amerika uit het klimaatakkoord van Parijs zal stappen. Zelden onze premier zo weten roepen, al kan dat met die tijdelijke doofheid te maken hebben. Maar de Europese Unie, dat is ook Orbán en nog wat van die potentaten. Malloten. Bokkenrijders. Hobbelpaarden van Troje die zich in de Europese burcht gewurmd hebben. Nee, die eenheid is nog niet voor morgen, zelfs niet als straks de Britten de unie zullen hebben verlaten. Europa is nog lang niet verenigd, net zomin als dat de Verenigde Staten een (h)echte unie vormen. Verenigd is een adjectief, dat staat er als aanvulling, om iets te omschrijven. Verenigen is een werkwoord.

***

Hé hé, dat lucht op, ram het in hun domme kop!

***

Die Macron, daar gaan we nog van horen. Links-liberaal en ook wel een beetje gladde aal. Werd verkozen omdat de Fransen die andere kandidate niet wilden, eerder dan om zijn eigen welomlijnde ideeën, want die is hij nog volop aan het ontwikkelen tegen de parlementsverkiezingen. Stapte na zijn overwinning naar het spreekgestoelte op de tonen van Ode an die Freude. Hij verkoos Ludwig van Beethoven boven Claude Joseph Rouget de Lisle, de Europese hymne boven de Marseillaise, Europa boven Frankrijk. C'est symbolique, quoi! En na de speech van het oranje gevaar in het Witte Huis tweette hij: 'Make this planet great again'. Een Franse president die verder denkt dan de eigen landsgrenzen, c'est remarquable. Hoopgevend, voor het Europese project. De weerbarstige Britten eruit, de Fransen er terug helemaal in. En avant la musique!

***

Hé hé, zie je wel, die daar springt al uit z'n vel!

***

We hebben nood aan méér Europa, niet minder. Europese Unie, bedoel ik dan, want meelopers die alleen maar een graantje van de economische eenheid willen meepikken kunnen we missen als de builenpest. De nieuwe generatie leiders (veertigers zonder buikje en een voluntaristisch Mädchen) zal het moeten rechttrekken. Los van Amerika, weg van het Verenigd Koninkrijk. Zoals een volksvertegenwoordiger ooit op een nogal ongepast moment riep: "Vive la République d'Europe!"

***

Hé hé, wat 'n lol, ik viel even uit m'n rol.





  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post774

Narcissus & Echo

SamenlevingGeplaatst door Frank Van Laeken za, mei 27, 2017 12:47:21

"In the future, everyone will be world-famous for 15 minutes." Andy Warhol zei dat, negenveertig jaar geleden, bij de opening van een tentoonstelling van zijn werk in het Moderna Museet in Stockholm. Wikipedia leert mij nu dat het eigenlijk fotograaf Nat Finkelstein was, die aan de oorsprong lag van het gezegde dat het langer dan een kwartier heeft volgehouden, zelfs langer dan een kwarteeuw. Toen voorbijgangers zich eens samen met Warhol op een foto wilden wurmen, merkte de pop art-tycoon op dat ze allemaal beroemd wilden zijn, waarop Finkelstein repliceerde: "Yeah, for about fifteen minutes, Andy."

Wist Warhol veel dat je dankzij de moderne media recht hebt op meer dan een kwartier beroemdheid. Wie zich tegenwoordig mee op de figuurlijke foto wurmt, wordt prompt uitgenodigd in radio- en tv-studio's, krijgt een eigen tv-show, mag een vuistdikke biografie schrijven: iedereen beroemd is niet zómaar de titel van een fijn, klein tv-programma.

***

Je fotoshopt wat scènes bij elkaar en je krijgt aandacht, zo ondervond ene Dylan V., ondervoorzitter van een jongerenpartij. Een verkrachtingsscène, waarin een extreemlinkse militante de rol van slachtoffer mocht spelen: láchen! Hij werd dan wel ontslagen, maar hij mocht het toch maar mooi komen uitleggen in de media. Dylan V. is een held in zijn vriendenkring, dat pakken ze hem niet meer af.

Was jaloersheid een drijfveer voor ene Jonas S. van antiracismevereniging KifKif om de koppen van Gwendolyn Rutten en Theo Francken in een beruchte onthoofdingsscène met Jihadi John te fotoshoppen? Hé, ik wil ook aandacht, zoiets? Naar het schijnt wilden Jonas S. en dus ook KifKif aanklagen dat de kwetsende prent van Dylan V. geen enkele ministeriële reactie had losgeweekt en dat onze politici hypocrieten zijn. "Gesubsidieerd links haatclubje," tweette Francken vrij snel, want die heeft geen boodschap aan 'de andere wang tonen' en nog veel minder aan het negeren van stoute opmerkingen. De straatvechtende staatssecretaris heeft zo te zien tijd zat om de sociale media onveilig te maken.

Iemand tweette: "Indien KifKif punt hypocriete reacties wou maken, hadden ze hoofd Rutten en Francken in cartoon Vandersnickt moeten plakken." Zeer juist, maar nog beter ware geweest dit soort flauwe grappen niet te maken. De strijd tegen racisme is ernstig en tijdrovend genoeg om dáár alle energie in te steken.

***

Vijftien seconden: meer aandacht was de premier van Montenegro donderdag niet gegund. Toen kreeg hij een ruk aan zijn rechterschouder, keek verbijsterd om en zag dat The Donald hem wilde passeren. Het oranje gevaarte dat zich vier jaar president van de US of A mag noemen, trok ostentatief zijn jasje goed en keek zelfgenoegzaam naar een onbestemd punt in de verte. Hier ben ik! Narcistische idioten zouden hooguit vijftien minuten aandacht mogen opeisen en dan weer verdwijnen. Andy Warhol zou het met me eens geweest zijn.

***

Drie Mechelse studenten hebben de crowdfundingactie "Help! Wij willen zuipen!" bedacht. Oké, kan gebeuren. Maar het gebeurde na de aanslag in Manchester, werd zelfs geïnspireerd door de geldinzameling die georganiseerd werd voor de slachtoffers daar. Hoe verziekt kan een geest zijn? En waarom lees ik in mijn krant waar ik geld kan storten voor dat 'goede doel'?

***

De wereld is aan de narcisten. Zelfingenomen zonnekoninkjes die zich vooraan op de foto wurmen krijgen alle aandacht. Narcissus, zoon van een riviergod en een nimf, werd aanbeden door de nimf Echo, die echter gestraft was voor een eerder voorval en niet meer zelf het woord kon nemen, alleen nog anderen kon napraten. Dus riep ze na wat Narcissus net gezegd had. En die keek naar zijn eigen spiegelbeeld in de rivier en werd er verliefd op. Dat moet wat geweest zijn, in de Griekse mythologie: die ene die alleen naar zichzelf keek, die andere die zijn woorden herhaalde. En zo belanden we naadloos weer in het heden en bij de vraag: waarom echoën we de zielloze woorden van narcisten telkens opnieuw na? Het ergste wat je narcisten kunt aandoen is hen straal negeren. Of in de weg blijven staan: een tip voor de premier van Montenegro. Waarom doen we dat dan niet?

***

Zo, mijn kwartier zit erop voor deze week. Dank voor uw aandacht. Tegen volgende zaterdag leer ik fotoshoppen, beloofd.



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post773

Innovation, 50 jaar later

GeschiedenisGeplaatst door Frank Van Laeken zo, mei 21, 2017 11:40:53

Als u morgen op het middaguur in het centrum van Brussel rondloopt, bedenk dan even dat zich daar in de buurt precies vijftig jaar geleden een van de grootste rampen uit onze geschiedenis voltrok. In de Nieuwstraat, waar nu het spuuglelijke winkelcentrum City 2 geflankeerd wordt door het al even saaie gebouw van Galeria Inno, reden toen nog auto's rond, in één richting vanaf de Kruidtuinlaan. Aan beide zijden van de smalle straat stonden auto's geparkeerd. Mensen flaneerden de drukke winkelstraat op en af: de mannen keurig in het pak mét das, de vrouwen in een zedige rok tot net onder de knie, de jongens in korte broek, de meisjes in een fleurig rokje. Beetje saai, als je dat nu terugziet in nostalgisch zwart en wit.

Iets voor halftwee brak de hel los. U mag dat letterlijk opvatten. Een vonk werd een vuurtje, een vuurtje werd een brand, een brand werd een inferno. En dat alles binnen het kwartier. De imposante inkomhal van het stijfdeftige warenhuis A l'Innovation, waar zowat iedereen Frans sprak, zoals dat toen hoorde in de beau monde, fungeerde als schoorsteen. Lichterlaaie, geen ander woord drukt het juister uit. U moet zich dat proberen voor te stellen: mensen die kriskras door elkaar lopen, die elkaar verdringen om eerst bij de trap te komen, die niet weten waar de uitgangen zijn, die zonder nadenken moeten beslissen: ga ik naar beneden? Of naar boven? En als ze naar boven gingen, drong zich al snel een nieuwe vraag op: laat ik mij door de brand inhalen of spring ik, ook al maak ik nauwelijks kans om het te overleven?

Hulpverleners konden niet meer naar binnen: dat zou hun eigen dood betekend hebben. Persoonlijke drama's speelden zich af. Zoals: een moeder die zich een weg baande door de dikke rook en op straat vaststelde dat het kind aan haar hand niet haar eigen dochter was. Ze had andermans kind gered, het hare bleef achter in de brand. Geen enkele scenarioschrijver kan zoiets verzinnen. De werkelijkheid overtrof fictie, alweer.

Als u morgen rond één uur niet in Brussel bent, sta dan toch even stil bij iets wat zo lang geleden gebeurde, wellicht lang voor uw geboorte. Tweehonderd eenenvijftig doden (driehonderd drieëntwintig volgens andere bronnen) vielen er te betreuren. Een veelvoud aan familieleden en vrienden bleef verweesd achter. Het onbegrijpelijke was gebeurd. We begrijpen het vandaag nog altijd niet.

Ik zag toen, als jongen van acht, de beelden van die gigantische rookpluim om halfzeven 's avonds op Brussel Vlaams, de enige Nederlandstalige tv-zender die er was toen. Het nieuwsbericht begreep ik niet goed, maar het beeld bleef wel hangen. Onheilspellend was het. Het was een van de drijfveren om er zoveel jaar later een boek over te schrijven. Het werd een onvergetelijke ervaring. Collega-auteur Geert De Vriese dook in het archief en deed dat op zijn typische manier: zeer grondig, met oog voor de meest pietluttige en toch relevante details, op zoek naar verbanden die niemand anders zou zien. Ik zocht de zeldzaam geworden geredden, nabestaanden, hulpverleners en getuigen op en sprak uitgebreid met hen. Nooit eerder was ik zo onder de indruk van interviews. Elk beeld dat werd opgeroepen nam ik mee naar huis: het bleef uren, soms nachten door mijn hoofd spoken. Ik zag de vlammen, ik hoorde het knetteren, ik kon me zo voor de geest halen hoe dat moet geweest zijn, mensen zien springen en horen vallen. Alsof ik er zelf bij was.

Ik zit morgen van half één tot twee in een panel in het Literair Salon van Muntpunt voor wat de organisatie vooraf al omschrijft als een "aangrijpend" en "bloedstollend" panelgesprek. Precies op het moment dat het driehonderd meter verderop begon te branden. Precies vijftig jaar later. Mijn bloed zal heus niet stollen, maar de kans is groot dat mijn stem even stokt op dat moment.

www.muntpunt.be

Geert De Vriese en Frank Van Laeken, INferNO. De brand in de Innovation, Houtekiet, 21,99 euro.



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post772

Relatief onbekend

JournalistiekGeplaatst door Frank Van Laeken za, mei 13, 2017 13:20:55

'De relatief onbekende uitdager', zo stond er daags na de rectorverkiezingen in Leuven in een courant die zich gaarne kwaliteitskrant laat noemen. Ik verslikte me net niet in mijn tweede kopje espresso van de dag. Luc Sels, want zo heet de 'relatief onbekende', heeft internationaal veel meer renommée in zijn vakgebied dan de uittredende rector. Ik heb Sels ooit mogen interviewen, ruim twee jaar geleden, voor mijn boek Als het werk stopt, over de problematiek van werkzoekende vijftigplussers. Ik zocht Sels niet toevallig op. Na uitgebreide bronnenstudie kwam ik tot de vaststelling dat deze man in ons land dé autoriteit is op het vlak van arbeid en tewerkstelling. Decaan van de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen, leidende kracht binnen het Steunpunt Werk en Sociale Economie, auteur van beredeneerde boeken over werk. Geboren in Merksem dan nog, dat schiep meteen een band. Een man die bedachtzaam en genuanceerd praatte, allesbehalve een tafelspringer. Zo blijf je natuurlijk 'relatief onbekend' in een tijd dat aandachtzoekers snel een microfoon onder hun neus geduwd krijgen en beginnen te ratelen. Sels hoeft niet mee te doen aan De slimste mens ter wereld: hij is het. (Oké, lichtjes overdreven, maar u weet wat ik bedoel.)

'Wie is Luc Sels?', zo begon vandaag een artikel in een andere courant die zich gaarne kwaliteitskrant laat noemen. Opnieuw spoot de koffie bijna door mijn neusgaten. Sels kwam zelf ook even aan het woord, iets wat ie zelden doet in de media. En hij zei iets dodelijks over zijn voorganger, zonder diens naam te vermelden. "Ik zal zeker niet meedoen aan De slimste mens ter wereld. Terzake kan uiteraard wel, als het gaat over de rol van de universiteit of mijn eigen expertisedomein. Voor de rest wil ik de universiteit meer in de breedte zichtbaar maken. Over de Amerikaanse verkiezingen hoor ik veel liever Bart Kerremans dan de rector van de KU Leuven. Ik wil graag gaan voor een universiteit met meer maatschappelijke impact, maar daarvoor hoef ik niet constant aan het woord te zijn."

Touché! Van deze man hoeft u geen handvol spitse oneliners per dag te verwachten op Twitter, zoals de huidige rector placht te doen. Deze man gaat dus niet in leuke panels bon mots droppen en ironisch proberen te zijn in de overtreffende trap. Deze man vindt deskundigheid belangrijker dan verbale aanwezigheid. Dat wordt wennen voor de media, die al vele jaren aan de voeten liggen van Sels' voorganger. Als je die belde voor een losse babbel, stond ie meestal aan het eind van het telefoongesprek al buiten voor de deur te wachten. Kan ook zijn dat hij zijn chauffeur de opdracht gaf om de hele dag rond te rijden, van krant naar zender, je weet maar nooit dat hij iets zou mogen komen zeggen. Over de Amerikaanse verkiezingen, bijvoorbeeld.

***

Kan best zijn dat we over vier jaar concluderen dat Luc Sels, de tegen dan 'relatief bekende' rector van de Leuvense universiteit, de slechtste rector uit de geschiedenis is, maar daar gaat het hier niet over.

***

Waarom hollen wij, journalisten, toch altijd achter de usual suspects aan?

***

Laatst ging het in De afspraak over vrouwenrechten in Saudi-Arabië en maakte de sociale media-meute zich boos omdat er geen vrouw in het panel zat. Bleek dat Annemie Turtelboom op het laatste moment had afgebeld en dat er in een zoektocht naar een vervang(st)er geen andere vrouw vrij bleek. Kan gebeuren. Het probleem is alleen: het gebeurt áltijd. Het zijn bijna altijd mannen die aanschuiven om over vrouwen in andere culturen te praten. En weet u wat: dat is óók de schuld van de vrouwen! Want die zijn veel te bescheiden.

Ik verklaar mij nader. Als ik voor een artikel op zoek ben naar een deskundige in een bepaald vakgebied, maak ik gebruik van de Expertendatabank, een hulpmiddel voor journalisten met een mager gevulde contactenlijst. Daarin vind je professoren, bedrijfsleiders, dokters, noem maar op. Er staan meer vrouwen dan mannen tussen: die databank wil namelijk bewust meer vrouwen in de media aan bod laten komen. Een nobele zaak, waar ik me graag achter schaar. Alléén: als je zo'n deskundige vrouw belt, heeft die altijd de neiging om zich luidop af te vragen of zij wel de meest geschikte is om te antwoorden op jouw vragen. Een zeer deskundige vrouw zegt: "Oei, ik ken daar wel iets van, maar misschien kun je dat toch beter aan collega X vragen, die is daar al veel langer mee bezig dan ik." Een halfdeskundige man zegt: "Ja, natuurlijk, vraag maar op."

Dat er te weinig vrouwen in uw krant of weekblad staan, op uw radio weerklinken of op uw tv-scherm verschijnen is dus zeer zeker de schuld van die media, maar óók van de vrouwen.

***

"Wees niet zo nederig. Zo belangrijk ben je nu ook weer niet." - onbekende auteur

***

"Dikwijls is datgene wat wij bescheidenheid noemen, niets anders dan het verlangen om tweemaal geprezen te worden." - Godfried Bomans (een man)

***

Ik droom van een journalistiek waarin wát gezegd wordt oneindig veel belangrijker is dan hóe of door wíe het gezegd wordt. Dromen zijn bedrog, ik weet het, de wijsgeer M. Borsato zei dat al. Een aardige oneliner vinden wij, journalisten, nog altijd prettiger dan twee samenhangende zinnen, vanwege: langer dan tien seconden. Of saai geformuleerd. "De mensen gaan dat niet kunnen begrijpen." En zo blijven échte deskundigen als Luc Sels 'relatief onbekend'. Plus est en nous, collega's.



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post771

Woord en wederwoord

SamenlevingGeplaatst door Frank Van Laeken za, mei 06, 2017 13:20:00

Stel: ik kom vannacht thuis na een glorieuze overwinning op de jaarlijkse #twitterquiz (hou het resultaat van ploeg-De Onbezoldigde Mandaten in het oog!), het regent oude wijven en ik merk bij het oprijden van mijn oprit het silhouet van een bekend figuur. Ik herken hem aan het ultrakorte haar, de rijzige gestalte en de doffe blik in de wat ingezakte ogen. Eerst denk ik nog: een inbreker, een getuige van Jehova, de nachtburgemeester van het ingeslapen dorp T.? Maar nee, het is wie ik denk dat het is: een verzopen staatssecretaris, met smekende blik. Wat doet díe aan mijn voordeur? Hij is tachtig kilometer van huis, kon hij dan niet aankloppen bij de buren of in een gemeente vlakbij? Ik geef toe: die gedachte doemt in mijn hoofd op. Ik stap uit, schud hem beleefd de hand en zeg alsnog: kom binnen. Staat u hier al lang? Ga zitten. Hier, een kopje warme thee, zal u goed doen. Wat is er gebeurd? Pas dan, na een half uur ontdooiend gesprek, zou ik durven te vragen: vindt u het niet vreemd dat u in een afgelegen dorp moet aankloppen om onderdak te krijgen? En... (maar dan moet ik het over politiek hebben met u, en daar heb ik even geen zin in).

Ik bedoel maar: een mens in nood laat je niet in de kou staan. Of in de regen. Ook al geeft ie zelf zelden blijk van mededogen. Is ie stoer op sociale media. Schoffeert ie al eens een internationale hulporganisatie. Zo'n man laat ik toch in mijn huis. Dat heet: menselijk zijn. Empathisch vermogen tonen. Moreel overwicht hebben.

***

Ik weet niet of hij dinsdag ook in de regen stond te wachten voor een gesloten deur. Als ik de berichten mag geloven, niet. Werd hij vooraf al verwittigd dat er studentenprotest was en dat extreemlinkse jongens en meisjes hem wilden beletten de zaal te betreden. Op de foto te zien, waren ze met een stuk of dertig, maar ja: als er maar één ingang is, hoef je geen massa te mobiliseren om iemand tegen te houden. Tien man had al volstaan. Dan blijf je beter weg, staatssecretaris zijnde. Maar ik weet niet of ik de berichten wel mág geloven: de ene site had het over 'debat geannuleerd', de andere over 'lezing geannuleerd'. Er is nochtans een grondig verschil: bij een debat kan de spreker al op het podium tegengesproken worden, bij een lezing niet. Debat of lezing, dat is niet hetzelfde als 'potato'/'potatoe'. Het verschil is visueel merkbaar: je ziet het aan het aantal figuren dat op een verhoogje staat. Eén = lezing. Meer = debat.

De rector was boos. 'Ik betreur dat het debat met @FranckenTheo geannuleerd werd', tweette ze. 'Vub staat voor vrij onderzoek. Voor woord en wederwoord. Onaanvaardbaar'. Ha, toch een 'debat', dus, al werd die tweet dan weer gepubliceerd op een site die het over een 'lezing' had. Verwarrende tijden in de Vlaamse media.

***

Vrijheid van meningsuiting, daar ging het in de nasleep over. De staatssecretaris hekelde de oproerkraaiers, waarop dan weer reacties opdoken van journalisten die vertelden dat ze tijdens een van zijn vorige lezingen nog vóór aanvang uit de zaal verwijderd waren. Anderen (velen!) hadden het over zijn gedrag op Twitter, waar de staatssecretaris zowat iedereen met een ander gedacht afblokt. Nogal vreemd om het dan zelf over vrijheid van meningsuiting te hebben, maar soit.

Ik ben het fundamenteel oneens met de actie van die Brusselse studenten. Hoffelijkheid betekent: luisteren naar wat ie te zeggen heeft en dan kritische vragen stellen of bedenkingen maken. Of wegblijven, als je écht niet wil horen wat ie te zeggen heeft. U kent dat aapje wel dat zijn twee oren bedekt houdt. Niet willen luisteren is één ding. Een ander niet laten spreken is nog van een andere orde. Het is erger, bedoel ik.

Een man monddood maken omdat hij volgens jou anderen het spreken belet of niet naar je wil luisteren, is oliedom en kortzichtig. Als je de staatssecretaris verwijt dat hij niet luistert naar andere meningen en hem vervolgens belemmert om zijn eigen mening te geven, dan ben je niet beter dan hij. Dan wórd je hem. Dan zit je op het niveau van "Hij is begonnen, meester!" In een beschaving als de onze laat je ook andere meningen dan die van jezelf aan bod komen. Waarna je kan riposteren. Dat heet debat. Of: lezing, gevolgd door de mogelijkheid om vragen te stellen.

***

Mocht de staatssecretaris mij niet preventief geblokkeerd hebben op Twitter, dan had ik zijn reactie kunnen lezen op de studenten die hém geblokkeerd hadden. Helaas. Maar als hij vannacht voor de deur staat, laat ik hem toch binnen. Ik ben niet zoals hij.



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post770
Volgende »