Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

De kiezer heeft niet altijd gelijk

PolitiekGeplaatst door Frank Van Laeken za, november 12, 2016 13:32:54

De kiezer heeft altijd gelijk.

U kent die dooddoener ongetwijfeld. Hij wordt meestal gebezigd door mensen die het helemaal eens zijn met een verrassende verkiezingsuitslag, terwijl de rest van de wereld platgeslagen van verbijstering in de zetel ligt te bekomen. De kiezer had jarenlang gelijk door ons politieke landschap te versnipperen, met als gevolg dat tripartites zich opdrongen. De kiezer had gelijk toen de Hongaren een onverbeterlijke populist aan de macht hielpen. De kiezer had gelijk toen de Britten voor uittreding uit de Europese Unie stemden. En de kiezer heeft nu ook weer gelijk door Donald Trump naar het Witte Huis te sturen.

***

We worden alweer om de oren geslagen door analyses. Vaak geschreven door deskundigen die vóór de Amerikaanse presidentsverkiezingen overtuigd waren dat het resultaat wit zou zijn en die nu hartstochtelijk verdedigen dat die zwarte uitkomst in de sterren geschreven stond. Klinkt het niet, dan botst het. Botst het niet, dan klinkt het toch geloofwaardig. Het nieuws sterft elke dag, u kent dat gezegde wel. Dus kun je perfect een tegenovergestelde mening verkondigen zonder dat er iemand "Draaikont!" begint te roepen.

Ja, Hillary Clinton bleek een zwakke tegenkandidate. Dat wisten we al: een zwaktebod, bij gebrek aan alternatieven. Er was natuurlijk Bernie Sanders, een sympathieke opa die wat linkse kreten slaakte, maar zou die een kans hebben gemaakt tegen Trump? Ik denk het niet. Hij zou wekenlang zijn afgeschilderd als 'het rode gevaar', een communist die de Amerikaanse belangen zou schaden, ook al is ie in West-Europese ogen niet veel meer dan pakweg een linkse CD&V'er of een sociaal-democraat die naar het midden van het bed rolt. Dat Clinton tot het establishment behoort, het zal wel, maar wat dan met een rijke ondernemer die tot de één-procenters behoort, al jaren weigert om keurig zijn belastingen te betalen en alleen maar tijdens de campagne te zien was op plekken die hij doorgaans mijdt en zelfs verafschuwt, wetende dat hij liever in zakenclubs en exclusieve kringen vertoeft? Is dat dan geen vertegenwoordiger van een establishment? Die e-mails vanaf een privéserver zullen Clinton beslist geen goed hebben gedaan, maar waren die vage aantijgingen erger dan het seksisme en racisme van haar tegenstander?

Stemmen voor Trump (of niet gaan stemmen) is gelijk aan vrouwenhaat, riepen feministen onmiddellijk nadat de uitslag was bekendgemaakt. Echt? I don't think so. Of Clinton nu een vrouw, een man, een transgender of een wezen van Mars was, ze blijft een ontiegelijk zwakke kandidate. Een stem voor haar, zou eerder een stem tégen Trump geweest zijn. Of omdat kiezers uit traditie voor een democratische kandidaat stemmen. Maar van Hillary liepen weinigen warm. Zelfs Bill niet, vermoed ik. De verkeerde kandidaat (m/v) op het verkeerde moment. De twee partijen liggen op apegapen in de States. De democraten hadden geen alternatief voor Clinton, de republikeinen moesten het stellen met een kandidaat die de partij herhaaldelijk te kakken zette en niet vaak genoeg kon benadrukken dat hij in feite niets had met de Grand Old Party.

***

Trump heeft gewonnen omdat de democratische kiezers thuisbleven. Zo eenvoudig is het. Trump haalde minder voorkeurstemmen dan Mitt Romney vier jaar geleden en die kreeg toen een geweldig electoraal pak slaag van Barack 'Four more years' Obama. Bijna de helft van de stemgerechtigden had vorige dinsdag iets beters te doen dan naar de stembus te trekken en mee te beslissen over hun toekomst. Werken. Met de kinderen spelen. Naar hun favoriete soap kijken. Een Bud drinken in het café om de hoek. Een muziekje opzetten, misschien wel van Leonard Cohen. I'm Your Man, op hetzelfde ogenblik dat Trump die woorden gebruikte om zijn Narcistische Zelf te promoten.

"Italianen kennen niet van je winnen, maar je ken wel van ze verliezen", zei de grote Nederlandse filosoof Johan Cruijff ooit, een van de giganten die ons dit jaar verlieten. Parafraserend: Trump ken niet van je winnen, maar je ken wel van hem verliezen. En dat deed Hillary. Glansrijk, bij wijze van spreken. Eigenlijk moet je haar feliciteren: ze maakte mogelijk dat het onmogelijke waar werd. Een prestatie op zich. Maar wel één waardoor Amerika en bij uitbreiding de wereld zit opgescheept met een losgeslagen projectiel.

***

Heeft de Amerikaanse kiezer gelijk? Ja, zullen mensen zeggen die het best wel oké vinden dat zo'n halfgare brulboei over twee maanden in het Oval Office zit. Omdat zijn verkiezing de boel wakker schudt. Omdat hun afkeer voor traditionele politiek diepgeworteld zit. Omdat verandering per definitie goed zou zijn voor ons, the people.

Laten we dan even kijken naar de échte resultaten. Bijna de helft van de stemgerechtigde Amerikanen ging niet stemmen. Mag Trump hen vertegenwoordigen? Ik ben geneigd om "Ja" te antwoorden. Als ze het niet met hem eens zijn, is dit een extreem geval van 'Eigen schuld, dikke bult'. Ze hadden maar moeten gaan stemmen. Ongeveer een kwart van de kiezers stemde op Clinton, zij zijn misnoegd en teleurgesteld. Een paar procent opteerde voor andere kandidaten, ook zij zullen niet blij zijn met Trump (en misschien ook wel niet dat hun stem nu een weggegooide stem blijkt te zijn). Het overblijvende kwart stemde op Trump. Dat zijn dus de kiezers die zogezegd gelijk hebben. Een kleine 60 miljoen mensen.

Máár: uit de exit polls — en ja, ik weet dat je peilingen en dat soort zaken zwaar moet relativeren, maar toch... — bleek dat slechts één op de vier Trumpkiezers vertrouwen heeft in de man en dat amper één op drie gelooft dat hij eerlijk is. Kortom: 75 procent van de Trumpkiezers heeft geen fiducie dat hún kandidaat het er goed vanaf zal brengen in het Witte Huis. Snel omgerekend gaat dat over bijna 45 miljoen Amerikanen. Of: vier keer de Belgische bevolking die wél op Trump heeft gestemd, maar niet denkt dat ie het de volgende vier jaar goed gaat doen als 'leider van de vrije wereld'. Hier past een "Oh my God!" of duizend.

***

Opgelet, hier komt een paradox: ik geloof in democratie, maar ik geloof niet meer in de kiezer. Die doet tegenwoordig eender wat. Stemt op partijen die het land willen splitsen, terwijl hij daar zelf tegen is, bijvoorbeeld. Stemt op figuren die halve criminelen zijn, gewoon om dwars te liggen. Stemt op haatzaaiers, hoewel hij/zij zelf in de omgang best wel aardig is. En we zijn gewaarschuwd, want in 2017 komt er meer van dat, met parlementsverkiezingen in o.m. Oostenrijk, Nederland, Frankrijk en Duitsland. Het populisme is in opmars, we zullen het geweten hebben.

De kiezer is doorgeslagen. Weet niet meer van welk hout pijlen te maken. Hij is de traditionele achterkamertjespolitiek, het eeuwige gekonkelfoes en de halfslachtige beslissingen beu, en hij heeft gelijk, maar is er een alternatief? De geschiedenis en de ervaring leren dat luidruchtige nieuwkomers eens aan de macht verdacht veel gaan lijken op hun zo fel bekritiseerde voorgangers en zich ook terugtrekken in hun geheime vertrekken, om daar in de eerste plaats hun eigen machtsbastionnetje te verdedigen en, als het even kan, uit te bouwen. Om daarom, uit pure balorigheid, op een ideologisch zeer vaag alternatief met een flinterdun programma bestaande uit een handvol goedklinkende slogans te stemmen, is nog naïever dan hopen op verandering van binnenuit.

Als je als kiezer Russische roulette met de democratie gaat spelen, breng je die democratie uiteindelijk zélf in gevaar. Als je in het stemhokje stapt, zou je dat moeten beseffen. Als je thuisblijft ook, trouwens. Met alle vandaag beschikbare informatie — hoe fragmentair en onbetrouwbaar ook, in sommige gevallen — zou er geen excuus meer mogen zijn om niet gemotiveerd én geïnformeerd volop je democratische recht uit te oefenen.

Ik verfoei racisme, maar ik heb veel meer respect voor een 'oprechte' racist die stemt voor een racistische kandidaat of partij, dan voor kiezers die dat doen omdat ze slechtgezind zijn opgestaan, of omdat ze eens wat anders willen. Ik vind het slimmer om België te laten bestaan dan om het land te splitsen, maar ik heb veel meer respect voor de separatist die bewust stemt voor een separatistische kandidaat of partij, dan voor kiezers die dat doen omdat ze kandidaat X wel sympathiek vinden ogen, en kandidaat Y veel minder.

Daarom blijf ik voorstander van stemrecht en niet van opkomstplicht, de trouwe lezer zal mijn betoog terzake intussen uit het hoofd kennen. Laat alleen de gemotiveerde kiezers gaan stemmen. En laten we dan vooral hopen dat ze zich bij ons beter informeren dan 45 miljoen Amerikaanse burgers, die gestemd hebben op iemand die ze niet vertrouwen omdat ze die andere nog minder vertrouwden. Arm Amerika!

***

De kiezer heeft niet altijd gelijk. Politici mogen die woorden niet hanteren, vanwege het gevaar dat die uitspraak als een boemerang zou terugkeren. Politologen en politieke journalisten zullen dat ook zelden zeggen of schrijven, want dan staat hen een reprimande te wachten. Laat mij het dan doen, als geïnteresseerde toeschouwer langs de zijlijn. In dit tijdsgewricht is er geen excuus meer om als kiezer niet op de hoogte te zijn. Je moet er wel een beetje moeite voor doen, maar dat geldt voor alles in het leven. Als de kiezer altijd gelijk zou hebben, zou hij minder vaak van gedacht veranderen. 'Gelijk hebben' is iets absolutistisch, nee?

En toch: hoewel de kiezer dus niet altijd gelijk heeft, zal zijn keuze wel moeten gerespecteerd worden. Daar moeten we als democraten over waken, hoezeer het verkiezingsresultaat ook tegenvalt. Er is een reden waarom Churchill democratie de slechtste regeringsvorm op alle andere na noemde.



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post744