Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

Alledaags racisme

SamenlevingGeplaatst door Frank Van Laeken za, oktober 15, 2016 13:19:31

Nee, wetenschappelijke waarde had het zogeheten 'sociaal experiment' van de vernieuwde Pano. - nu met hip punt achter de naam - niet. Dat is ook nooit de bedoeling geweest van de makers. Ze wilden gewoon uittesten op een bijna integraal blanke bevolking wat er zou gebeuren als twee 'allochtonen' een winkeltje zouden openen in de drukste straat van de gemeente. En zo geschiedde: Rachida El Garani, in het dagelijkse leven reporter voor... Pano, en Arbi El Ayachi, stand-up comedian, mochten zich voor een paar weken een koppel noemen: zij liep voor de gelegenheid met een hoofddoek rond, wat ze normaal niet doet, en hij liet de oneliners voor een keer achterwege, wat hij normaal ook niet doet. Tegenover hen: de gemeente Tremelo. Afgerond: 15.000 inwoners. Volgens Wikipedia wonen er 2,58 procent buitenlanders (ca. 375), volgens persberichten voorafgaand aan de uitzending 0,5 procent (75). Een verschil van driehonderd maar laten we er gemakshalve van uitgaan dat het een verwaarloosbaar getal is in vergelijking met de rest van de bevolking en zeker als je vergelijkt met de percentages in de rest van Vlaanderen.

Nee, strikte objectiviteit werd niet nageleefd. Dat is ook nooit de bedoeling geweest van de makers. Ze wilden nagaan in hoeverre mensen met een andere huidskleur en een vreemd klinkende voornaam zouden ontvangen worden in het hart van een witte gemeente. Of Tremelo een racistische gemeente is, weten we niet, net zoals we in 1991 niet konden besluiten dat Lint racistisch was, nadat een live uitzending van... Panorama daar uit de hand liep door een demonstratie van Vlaams Blokpolitici en -sympathisanten (Filip Dewinter op kop) tegen de komst van een opvangcentrum voor asielzoekers. Dat een aantal inwoners van Tremelo racistische neigingen hebben, weten we nu wel, net zoals we precies 25 jaar geleden mochten concluderen dat behoorlijk wat Lintenaren een probleem hadden met mensen met een andere huidskleur. Een kwarteeuw oogt lang en toch merk je nauwelijks verschil. Staan we stil als samenleving?

Nee, positief komen de geïnterviewde Tremelonaren er niet echt uit. Dat krijg je natuurlijk als je op de markt gaat filmen: daar kom je alleen oudere, gepensioneerde of werkloze, burgers tegen, vooral vrouwen. Niet echt een dwarsdoorsnede van de bevolking. Lieden die zeiden dat ze niet zaten te wachten op een synagoge voor moslims. (De moslims zelf ook niet, vermoed ik.) Relevanter waren de opnamen met verborgen camera. Want ook dat is Vlaanderen: semi-vriendelijk in het gezicht van de 'vreemdeling', haatzaaiend daarbuiten. Een beetje achterbaks moet kunnen, in dit vrolijke land.

Het treffendste beeld vond ik het duo-portret van twee dames op de markt. De mevrouw in het rood orakelde dat Tremelo niet zit te wachten op meer buitenlanders, terwijl Mohamed en Karima van het winkeltje gewoon de Belgische nationaliteit hebben, maar dit geheel terzijde. Vreemde snoet is gelijk aan vreemde identiteitskaart, voor wie niet verder wil kijken dan de kleur van de huid. Diezelfde dame was eerder al opgedoken in Iedereen beroemd, waarin ze de hartelijke gastvrouw speelde voor BV's en HBV's (half-bekende Vlamingen) van divers pluimage, onder wie Dyab Abou Jahjah. Hij kreeg thee, koekjes en een brede glimlach. Wellicht omdat het een vreemde was die na de opnamen zou verdwijnen uit hun huis en hun gemeente. 's Anderendaags las ik in een krant dat deze mevrouw ooit uit Deurne vluchtte omdat het gedrag van agressieve, jonge nieuwe Belgen haar beangstigde. Eerlijk: ik kan me daar iets bij voorstellen. Daar moeten we niet flauw over doen.

Maar terug naar de markt. Terwijl de dame in het rood fulmineerde dat er al genoeg vreemdelingen in Tremelo wonen ("En de rest is ziever in pakskes!"), probeerde de iets jongere mevrouw aan haar zijde een genuanceerder standpunt in te nemen. "Vinde gij da echt?" "JA, IK VIND DA!" Dat was voor mij hét beeld van deze reportage: nuance werd versmoord in vooroordelen die in Caps Lock werden uitgesproken. Volume boven inhoud. Wie het hardst roept, krijgt gelijk, denkt de roeper. Waarmee we meteen bij de sociale media belanden. Ook daar stond de Caps Lock op. RACISTEN!!! HEBBEN DIE MENSEN GEEN GELIJK MISSCHIEN?! ARM VLAANDEREN!! ZO'N GEKLEURDE REPORTAGE EN DAT MET ONS BELASTINGSGELD!!!!!

Een lichtpuntje vormde de reactie van de communicatiedienst van de gemeente Tremelo. "Onbekend maakt onbemind. Dat blijkt uit dit sociaal experiment in onze gemeente. Misschien kon Tremelo deze blik naar de wereld wel gebruiken. Want diversiteit is een kracht, geen zwakte." Net toen ik luidop dacht 'Wow, wat een knappe reactie', deed burgemeester Dams, die er aan het hoofd staat van een Open VLD-CD&V-coalitie, het licht weer uit. Er zijn al genoeg allochtonen in onze gemeente, liet hij optekenen. Moeten we ons nu optrekken aan het feit dat er in Tremelo op 23 gemeenteraadsleden slechts één Vlaams Belanger is, of ons eerder afvragen hoe het kan dat in een gemeente waar Vlaams Belang géén belangrijke actor is, er toch ranzige uitspraken worden gedaan? Ik denk en vrees: het tweede.

***

Enfin, je zou het kunnen bestempelen als goede reclame voor het boek dat ik deze week samen met Paul Beloy in de handel mocht leggen: Vuile zwarte. Racisme in het Belgische voetbal. Een verdoken probleem, want je leest of hoort er nauwelijks wat over. Maar als je begint door te vragen heeft iedereen die naar het voetbal gaat het al meegemaakt. Het bananen werpen uit de jaren 70 en het fysieke geweld uit de jaren 80 en 90, werd ingeruild voor een subtielere, psychische vorm van geweld. Voetballers attaqueren op hun huidskleur, zo ongeveer het laagste wat je kunt doen. Aan de media-aandacht af te leiden, hebben we een gevoelige snaar geraakt. We zijn blij met al die persbelangstelling, we zouden nog blijer zijn mocht er nu eindelijk krachtig worden opgetreden tegen racisme op het veld en langs de lijn.

In ons boek staat ook een voorbeeld van een pas getrouwde islamitische voetballer die de hand van een vrouwelijke scheidsrechter weigert te schudden, zogezegd omdat dit niet mocht van zijn geloof. Terwijl dat nergens in de koran blijkt te staan. Selahattin Koçak, door ons geïnterviewd, vatte het in één woord samen: "Bullshit!". Les extrêmes se touchent. Er is niet zoveel verschil tussen de vooroordelen van de bange, blanke man of vrouw, en die van de diepgelovige die zich baseert op wat hij heeft horen zeggen van mensen die het ook niet weten maar die wel goed kunnen doen alsof. Een Gentse schepen mocht het recent meemaken: een moslimbruidegom weigerde haar na de officialisering van zijn huwelijk de hand te schudden. Seksisme en religieus fundamentalisme zijn volle neven van racisme.

***

En om de week compleet te maken kregen we ook te maken met oerconservatieve reacties uit de literaire wereld, toen de Nobelprijs Literatuur werd toegekend aan Bob Dylan. Een zangertje die karamellenverzen schrijft, die je niet los kunt zien van zijn gepingel op gitaar. Zo kun je 't ongeveer samenvatten. Heel wat schrijvers blijken niet alleen getormenteerd en zelfingenomen te zijn, maar ook nog eens stikjaloers, reactionair en enggeestig.

Ik raad iedereen aan om Chronicles vol. 1 te lezen, het eerste en hopelijk niet laatste deel van zijn autobiografie. Prachtig geschreven. En voor op de nachttafel: Lyrics 1962-2001, veertig jaar sublieme songteksten, die je wel degelijk los van de muziek kunt savoureren. Maar je moet er dan wel voor openstaan en je vooroordelen opzij schuiven.

Eigenlijk kun je die Dylanhatende schrijvers perfect vergelijken met de marktgangers in Tremelo: ze dulden geen vreemdelingen in hun midden. Je zou het bijna racisme kunnen noemen.

***

(All of Rubin's cards were marked in advance / The trial was a pig-circus, he never had a chance / The judge made Rubin's witnesses drunkards from the slums / To the white folks who watched he was a revolutionary bum / And to the black folks he was just a crazy nigger / No one doubted that he pulled the trigger / And though they could not produce the gun / The D.A. said he was the one who did the deed / And the all-white jury agreed. Uit Hurricane, 1975.)

***

Vuile zwarte. Racisme in het Belgische voetbal, Paul Beloy en Frank Van Laeken, 232 blz., Houtekiet, 19,99 euro.



  • Reacties(1)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post739