Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

Wat is er nu weer van de sport?

Radio en TelevisieGeplaatst door Frank Van Laeken di, maart 17, 2015 17:59:31

(Deze bijdrage verscheen eerder op deredactie.be)

Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz gooide een stevige knuppel in het hoenderhok: er is te veel entertainment en sport op de VRT, vindt hij. Daarmee zet hij de toon bij de start van de onderhandelingen voor een nieuwe beheersovereenkomst. Maar heeft hij een punt? Ach, laten we het hooguit een puntje noemen, maar de onophoudelijke kritiek op de sportuitzendingen op de openbare omroep mag nu wel eens ophouden.

Hij maakte zijn entree in de Vlaamse regering weliswaar vanaf het reservebankje bij de Vlaamse liberalen, maar als Vlaams minister van Cultuur, Jeugd, Media en Brussel heeft Sven Gatz zich toch al flink in de kijker gewerkt. Zo wil hij bijvoorbeeld af van de verplichting dat elke gemeente een openbare bibliotheek heeft. Het kwam hem op tonnen kritiek uit de culturele sector te staan.

Zondagmiddag was hij ook de eerste praatgast in De Zevende Dag. Het ging uiteraard over die bibliotheken, maar daarna werd het onderwerp verlegd naar de VRT. Altijd kies wanneer een journalist een minister moet interviewen over zijn eigen werkgever. Vergis ik me of klonk er voor één keer iets meer emotie door in de immer gemoedelijke stem van Tim Pauwels? 'De VRT moet geen sport- en entertainmentzender zijn', orakelde Gatz. Het was een welgemikte voorzet nu de onderhandelingen over de nieuwe beheersovereenkomst eraan komen. Weten de onderhandelaars van de openbare omroep meteen waar ze aan toe zijn.

De slinger is de andere kant opgeslagen

Nieuw is het niet, een minister die zijn mening over de omroep waarvan hij de voogd is met het grote publiek deelt. Niet zelden worden zulke oorlogjes uitgevochten in de media. Herinner u de bitse strijd tussen Tony Mary en Geert Bourgeois van een jaar of tien geleden, toen die eerste CEO van de VRT en die tweede Vlaams minister van Cultuur was.

Evenmin nieuw is dat het te hoge gehalte aan entertainment de VRT wordt aangewreven. Toen in de jaren tachtig heel lang vruchteloos werd gepoogd om het monopolie van - toen nog - de BRT te doorbreken, was het vooral de bedoeling van christen-democraten en liberalen om de vrije markt kansen te gunnen. Dat, en het aan banden proberen leggen van de in hun ogen al té kritische nieuwsdiensten.

Na de blijde intrede van VTM, op 1 februari 1989, kreeg de inmiddels tot BRTN herdoopte omroep klappen. Zeven jaar lang was het Huis van Vertrouwen een kneusje, een muffe staatszender, zielig achterlopertje in de strijd om de kijkcijfers en marktaandelen. Tot het oude management door Eric Van Rompuy, voorganger van Gatz, met het groot huisvuil werd buitengezet en de buitenstaander Bert De Graeve tot gedelegeerd bestuurder benoemd werd.

Negentien jaar na datum is van die stoffige openbare omroep geen sprake meer. Eén haalt al vele jaren hogere kijkcijfers dan VTM. De journaals die de redactie aan de Reyerslaan produceert, houden die van de Medialaan op respectabele afstand. En ja, het commerciële, marktgerichte denken heeft ook op de VRT toegeslagen. Marketeers kwamen in de plaats van vastgeroeste ambtenaren, het buikgevoel ruimde baan voor cijferanalyses en dure studies. Dat steekt.

Bij de concurrentie, want lagere marktaandelen vertalen zich doorgaans in lagere inkomsten uit reclame, al is de VRT op dat vlak met zijn door de beheersovereenkomst begrensde reclame-inkomsten niet echt een zware tegenspeler. Bij de politiek, want een sterke en performante openbare omroep mag dan wel een eis zijn van de politiek, maar té sterk wordt als ongezond ervaren en er is nog altijd dat eeuwige spanningsveld tussen de Vlaamse politiek en onafhankelijke verslaggeving.

Als de huidige VRT-bonzen diep in eigen boezem kijken zullen ze toegeven dat de slinger wellicht te veel de andere kant is opgeslagen. Iets te veel fun en hits, te weinig cultuur, want daar scoor je zelden mee in het cultuurarme Vlaanderen. Dat de VRT qua programmering commercieel denkt is dus onmiskenbaar zo. Maar dat komt mede doordat er in vorige beheersovereenkomsten telkens weer de nadruk op gelegd werd dat de openbare omroep voldoende kijkers, luisteraars en online lezers moest bereiken. Tja, ofwel leg je die cijfermatige minimumnormen niet op, ofwel verplicht je de VRT om haar programmering op de grootste gemene deler af te stemmen en niet op een niche-publiek.

Alles achter de decoder?

Sport is entertainment. In de ogen van Gatz is er te veel sport op tv en terzelfdertijd te weinig. Hij bedoelt: te veel populaire sporten (voetbal en wielrennen), te weinig kleinere (al de andere). In het verleden werd er vaak op gehamerd dat de openbare omroep te veel uitgaf aan ontiegelijk dure sportrechten. 'Er wordt met geld van de belastingbetaler gesmeten', was de onderliggende teneur. Ik heb zelf het voorrecht gehad om bijna vier jaar lang de tv-sportredactie te mogen leiden en ik kan u verzekeren: elke centiem en later elke eurocent werd verschillende keren omgedraaid alvorens ie werd uitgegeven.

Bovendien zijn de écht dure rechten - Champions League en Jupiler Pro League - ondertussen verhuisd naar de Medialaan 1. De Europa League, die Europese beker waar Belgische teams ook na de winterstop nog even mogen opdraven, kost veel minder. Als de VRT die rechten niet had verworven, zouden al die wedstrijden nu achter een decoder zitten, onbereikbaar voor Jan Modaal. Is het dat wat de critici willen? Betaalzenders zullen het voorzichtig toejuichen, maar ook hun budgetten zijn niet onbeperkt.

Dat de VRT vooral voetbal en wielrennen uitzendt is een feit. Daar zijn drie heel eenvoudige redenen voor. Eén: voetbal blijft de populairste sport. Twee: begin deze eeuw verwierf de VRT de rechten op alle Vlaamse wielerwedstrijden die er ook maar een beetje toe deden. Dat ging niet over veel geld, want de meeste organisatoren zijn gewoon heel blij dat hun wedstrijd live op tv komt en de openbare omroep is de enige die voldoende geoutilleerd is om op regelmatige basis wielerwedstrijden te capteren. Drie: Vlaanderen heeft geen sportcultuur. Sjotten en koers, dat is het zo'n beetje, waarbij die 'koers' zich zowel op de weg als in het veld kan afspelen.

Je kan dat betreuren, maar het is nu eenmaal zo. Alleen als er heel uitzonderlijk een paar tennismeisjes of enkele goed presterende atleten opduiken, krijg je een lichte verschuiving van de aandacht naar andere sporten, maar dat is tijdelijk en beperkt. Er zullen altijd meer mensen kijken naar Kuurne-Brussel-Kuurne dan naar de bekerfinale in het basketbal.

Weggegooid belastinggeld

De beheersovereenkomst dwingt de VRT dus aan de ene kant om voldoende kijkers te halen, maar aan de andere kant klinkt er die onophoudelijke kritiek dat de omroep te populistisch bezig is. Ja, wat is het nu? Stel dat de sportredactie binnenkort gedwongen wordt om de stekker uit een aantal Vlaamse wielerwedstrijden te trekken, dan zal niemand die rol overnemen en zullen heel wat organisatoren na een tijdje noodgedwongen moeten stoppen bij gebrek aan sponsoring. Zonder koers op tv, geen koers, zo eenvoudig is dat.

Als de VRT meer niche-sporten moet gaan uitzenden - en dat zijn dus alle sporten behalve voetbal en wielrennen in dit vrolijke landsgedeelte - dan zal zich dat gaan vertalen in lagere kijkcijfers en marktaandelen - concurrentie gelukkig, politiek gelukkig - maar dat zal die andere sporten niet populairder maken. Ook dat weet ik als ervaringsdeskundige. Toen de sportredactie dertien jaar geleden begon met het rechtstreeks uitzenden van basketbalmatchen, vertaalde zich dat in kijkcijfers die beneden de statistische foutenmarge zaten. Dat is - met alle respect voor al wie begaan is met het Belgische basketbal - compleet zinloos. Weggegooid (belasting)geld, frustratie voor de basketbalclubs erbovenop. Een verslag van een topper in Sportweekend haalt makkelijk een miljoen kijkers, daar ben je veel meer mee qua positieve media-aandacht.

Sven Gatz heeft dus hooguit een puntje: er is te veel entertainment en in verhouding veel te weinig cultuur op de VRT. Maar op het vlak van live sport is er in 2015 een veel beter evenwicht dan pakweg een decennium geleden. De concurrentie met VTM verloopt nu veel eerlijker, de markt is evenwichtig en netjes verdeeld. Als Gatz de sowieso al beperkte Vlaamse sportcultuur nog wat meer wil ringeloren, dan moet hij vooral blijven eisen dat er minder sport op de VRT wordt uitgezonden of dat er meer aandacht moet gaan naar niche-sporten. Dan zal zijn collega van Sport straks de pijnlijke gevolgen mogen constateren.



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post608