Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

"Waarom bestaat die rassenhaat nu nog?"

GeschiedenisGeplaatst door Frank Van Laeken vr, mei 23, 2014 07:00:12

Eén overlevende is er nog van de gruwelijke experimenten die de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog uitvoerden op zigeunerbaby's. Rita Winterstein-Prigmore heet ze. Haar verhaal werd door de Oost-Vlaamse auteur Koenraad De Wolf opgetekend in het boek 'Blauwe ogen'. Ze ziet het op haar 71ste als haar missie om overal te gaan vertellen waartoe rassenhaat kan leiden. "Hoe is het toch mogelijk dat een intelligent volk dat Bach, Händel en Beethoven heeft voortgebracht, kon luisteren naar een idioot als Hitler?"

De experimenten van Mengele

Dat er zes miljoen joden gestorven zijn in de uitroeiingskampen van de nazi's is alom bekend. Dat er ook een half miljoen zigeuners werden gedood op plekken als Auschwitz is dat veel minder. Zigeuners werden door het Hitlerregime als Untermenschen behandeld en wie ongezond of te mager was of andere afwijkingen vertoonde ten opzichte van wat de nazi's als de norm beschouwden, moest het doorgaans met zijn leven bekopen.

In 1942 vaardigden de nazi's een maatregel uit waardoor zigeuners verplicht werden om zich te laten steriliseren. De 21-jarige Theresia Winterstein, half Sinti-zigeunerin, half Duits, had net onder dwang het document ondertekend waarin ze zich inschreef voor die ingreep, toen ze zwanger raakte van een tweeling. Normaal zouden de nazi's haar tot abortus hebben gedwongen, maar een tweeling was voor hen interessant om onder het mom van de wetenschap experimenten op uit te voeren.

Professor Werner Heyde voerde die plichtsgetrouw uit in het ziekenhuis van Würzburg, in Beieren, de woonplaats van de Wintersteins. Heyde stond onder direct bevel van de beruchte Josef Mengele, die van Hitler de vrije hand had gekregen om te experimenteren op kinderen en patiënten en daardoor de bijnaam 'Engel des Doods' toebedeeld kreeg. 'Studie van de erfelijkheidsleer' heette dat programma omfloerst. Het was de bedoeling om van in de ogen van de Duitsers ondergeschikte rassen perfecte Ariërs te maken: blond en met blauwe ogen. Zij moesten daarnaast het sterftecijfer op het front compenseren.

Hoewel alle officiële documenten aan het eind van de oorlog werden vernietigd, wordt verondersteld dat er in heel Duitsland op drieduizend zigeunertweelingen experimenten werden uitgevoerd. Als er dan al een kind bij hoge uitzondering deze waanzin overleefde, stierf het niet zo lang na de oorlog aan de gevolgen van deze praktijken. Op één na.

Rita en Rolanda

Op 3 maart 1943 beviel Theresia Winterstein van twee meisjes: Rita en Rolanda. Vier weken later werden haar haar kinderen afgenomen. Rolanda stierf kort daarna, als gevolg van het inspuiten van methyleenblauw om haar ogen Arisch blauw proberen te maken. Rita overleefde die ingreep ternauwernood. Op een dag kon Theresia Rita even onder het waakzaam oog van de dokters buitensmokkelen om haar snel te laten dopen in een nabij gelegen kapel die ironisch genoeg Sint-Ritakapel heette.

Boven het linkeroog van Rita werd om een nu nog altijd onverklaarde reden een gat geboord, waardoor ze haar hele leven lang last heeft gehad van haar gezondheid. Migraine, hoofdpijn, astma, bronchitis. Ze kon pas op haar achtste naar school gaan en moest al op haar veertiende weer stoppen.

"Van mijn eerste levensjaren herinner ik me helemaal niets meer", zegt Rita Winterstein 71 jaar later in de Antwerpse gebouwen van de Sint-Egidiusgemeenschap, waarvoor ze vrijwilligerswerk doet. "Mijn vroegste herinnering is dat ik op mijn vijfde altijd ziek was. Ik viel de hele tijd flauw. Als mijn grootouders en mijn moeder aan het praten waren, klonk dat altijd heel ver weg. Pas toen ik tien was ontdekte een dokter dat ik een litteken achter mijn oog had, maar hij wist niet van waar dat kwam. Mijn moeder wilde er niet op ingaan en ik stelde me verder geen vragen. Iedereen in mijn familie ging ervan uit dat ik niet ouder dan zestien of zo zou worden."

Geweldige schok

Rita probeerde een zo normaal mogelijk leven op te bouwen en trouwde al op jonge leeftijd met een Amerikaanse militair, George II Prigmore. Ze kreeg kort na elkaar twee kinderen: een zoon, George III, en een dochter, Sherry. In de Verenigde Staten bouwde ze in de jaren zestig en zeventig een nieuw leven op en ook haar gezondheid leek lange tijd stabiel te zijn.

Tot ze in 1973 tegen een boom reed, nadat ze achter het stuur was flauwgevallen. Haar moeder kwam overgevlogen uit Duitsland, en kon niet anders meer dan huilend opbiechten wat er met haar gebeurd was tijdens de oorlog, ook al kende ze zelf de details niet van wat de nazi's hadden aangericht.

"Dat was een geweldige schok. Ik was teleurgesteld en boos. Maar ik begreep mijn moeder wel: ze dacht dat ik niet lang zou leven en wilde me die ellende besparen. Sinds dat moment ben ik de Duitsers beginnen haten. Niet daarvoor, neen. Ik had met hen gespeeld op school, ik had Duitse vriendjes, ik vond dat normaal. Van het ene op het andere moment waren ze de slechteriken voor mij."

Rita kon het haar moeder vergeven dat ze zo lang had gezwegen. Haar man, een Amerikaanse militair, wilde dat niet. Het was het begin van het einde van hun huwelijk.

Herrenras in stand houden

Het zou nog tot 1988 duren, 43 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, alvorens Rita en haar moeder tegemoetkomingen kregen van de Duitse staat. "Duitsland wilde niet erkennen dat zoveel zigeuners slachtoffer waren van de nazi's", vertelt ze. "En de rechtspraak was in handen van rechters die nog onder de nazi's hadden gediend. Dat verklaart alles. Veel hooggeplaatste functionarissen uit het nazitijdperk bleven gewoon zitten op hun hoge posten. Ook dokters die experimenten op kinderen hadden gedaan, ja."

Ze weet nu ook waartoe die experimenten van toen dienden. Die pasten in wat de nazi's een 'studie van de erfelijkheidsleer' noemden. Onder leiding van dokter Josef Mengele moesten er kinderen worden geproduceerd die eruit zagen als model-Ariërs: blond met blauwe ogen. "Het Herrenras moest in stand gehouden worden. Dus werd er methyleenblauw ingespoten."

"Als ik vandaag Duitse jongeren in de trein bezig hoor met hun racistische opmerkingen over Turken, Arabieren, joden en zigeuners, dan krimp ik in elkaar. Hoe is het toch mogelijk dat een intelligent volk dat Bach, Händel en Beethoven heeft voortgebracht, kon luisteren naar een idioot als Hitler, die er met zijn onnozele snor zelf een beetje uitzag als een zigeuner, en hem zodanig blind volgen in zijn rassenhaat dat ze zelf hun medemensen vermoordden of verraadden? En waarom bestaat die haat ook nu nog? Ik begrijp dat niet. Daar kan ik me zo kwaad om maken: waarom laat Merkel toe dat er neonazi's actief zijn in Duitsland?"

"Ik ben er trots op Sinti te zijn", zegt ze. "Weet je, een zebra geeft ook zijn strepen niet af. Ik ben wie ik ben, zelfs al zou dat betekenen dat ik ooit in een concentratiekamp zou belanden. Ze hebben ons gepest, opgejaagd en weggevoerd, maar ze hebben ons niet kunnen uitroeien."

Op bezoek in Auschwitz

Haar moeder Theresia stierf in 2007, ze werd 85. Twee jaar geleden bezocht Rita Winterstein voor het eerst Auschwitz. Met tegenzin. In dat kamp stierven vele familieleden van haar. "Ik wou liever niet gaan, maar er was een tachtigjarige doodzieke man uit Würzburg die geen familie meer had om mee te gaan naar die verdoemde plek. Dan ben ik maar meegegaan. Een verschrikkelijke ervaring! Toen ik al die namen van de slachtoffers las op de muur en er Winterstein zag tussen staan, stortte ik in. Achteraf ben ik nog twee keer teruggekeerd. Nu zie ik het als iets dat ik moest doen, een soort genezingsproces."

In juli vorig jaar ontving Winterstein de Vredesprijs van de stad Würzburg, haar geboorteplaats. Eindelijk erkenning, al krijgt ze er haar leven niet door terug en sukkelt ze ook nu nog constant met haar gezondheid. "Ach, dat is al zo lang geleden, hoor ik mensen af en toe zeggen. Onbegrijpelijk! Dat klinkt als al die nazi's die na de oorlog het verleden probeerden te begraven en er nog mee weg kwamen ook."

Een definitieve terugkeer naar de Verenigde Staten, waar haar kinderen en kleinkinderen wonen, is het laatste grote doel van haar leven. Maar eerst wil ze overal ter wereld getuigen en jongeren duidelijk maken tot wat de nazi's in staat waren. "Ik zie dit als een missie om vrede te bewerkstelligen. Soms hoor ik racisten roepen: 'We hebben een nieuwe Hitler nodig om onze straten op te kuisen!'. Hoe wreed kan een mens zijn? Dat doet pijn. Zo lang God me de kracht geeft, wil ik overal gaan vertellen wie ik ben en wat ik heb meegemaakt."

Rita Winterstein-Prigmore en Koenraad De Wolf, Blauwe ogen. De laatste overlevende van de nazi-experimenten getuigt, Uitgeverij Lannoo, 232 blz., 17,99 euro.

***

Auteur Koenraad De Wolf:

"Democratie moet tegen zichzelf beschermd worden"

Koenraad De Wolf maakte de oorlog niet zelf mee. Hij werd geboren in 1956, schreef ondertussen al 35 boeken, maar 'Blauwe ogen' is pas zijn eerste roman. "Het is de Sint-Egidiusgemeenschap die me heeft gevraagd om het levensverhaal van Rita Winterstein te schrijven. Ik ben haar dan gaan opzoeken in haar armoedig appartementje in Würzburg, dat volstond met archiefdozen met foto's van haar familie. Door haar slechte gezondheid kan ze niet meer in een woonwagen leven, hoewel ze dat eigenlijk liever zou willen. Ik ben daarna lessen creatief schrijven gaan volgen, omdat ik wist dat een zuiver historisch werk onvoldoende aandacht zou krijgen. Daarom heb ik me omgeschoold tot romanschrijver."

De ondertitel van zijn boek luidt 'De laatste overlevende van de nazi-experimenten getuigt'. Hoe zeker is hij dat er geen andere Rita Wintersteins meer rondlopen? "99,99%. Ik heb uitgebreid opzoekwerk gedaan en ben nergens op andere Sinti gestuit die als jong kind tijdens de oorlog misbruikt werden voor nazi-experimenten en die nu nog leven."

Met zijn website www.holocaustrevisited.com wil De Wolf ook waarschuwen voor een nieuwe opmars van extreem-rechts. "We moeten met harde hand respect afdwingen voor de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Als je ziet hoe die zwarte ministers in Frankrijk en Italië recent werden beledigd, dat is je reinste racisme. En daar wordt dan ook nog eens vrolijk over gedaan. Dat is de totale apathie: iedereen laat maar betijen. Hallucinant! De democratie moet tegen zichzelf beschermd worden."



  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post419