Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

Racisten hebben altijd ongelijk

SamenlevingGeplaatst door Frank Van Laeken do, april 17, 2014 11:57:55

Alles komt terug, zelfs op de relatief jonge sociale media. Vorige week zag ik op verschillende plekken de zesenvijftig jaar oude foto passeren van een jong Congolees meisje dat binnen een omheining te kijk stond voor de nieuwsgierige, vingerwijzende blanke bezoekers van Expo 58. De organisatoren van de wereldtentoonstelling hadden in het jaar 1958 in de buurt van de Heizel verschillende dorpen en tijdelijke paleizen neergepoot. Tijdelijk is relatief, want sommige gebouwen staan er nog altijd. De Japanse en de Chinese Toren, het Amerikaans Theater, het Atomium, het zijn blijvende herinneringen aan een duur evenement dat de nobele bedoeling had om leerrijk en entertainend te zijn.

Zo was er dus ook een Congolees dorp nagebootst, waar de schaars geklede zwarte medemensen in primitieve omstandigheden verbleven in hutten en een geïmproviseerde rimboe. Voor de bezoekers moest het een accuraat beeld proberen te schetsen van het ware leven van de zwarten in Congo, al had men dan wel zorgvuldig gekozen voor de niet-gecultiveerde, domme negertjes. De jungle leverde mooiere plaatjes op dan de stad. Zo ging dat toen. Was dat racistisch? Uiteraard, want het moest de Expo-bezoeker niet alleen de Congolese beschaving leren kennen, het moest vooral ook duidelijk maken hoe goed wij het hadden en hoeveel beter de blanke man leefde én was. Maar men stond daar toen niet bij stil.

Ik stond er zelf ook niet bij stil toen ik op de prettige, onbezorgde woensdagmiddagen bij mijn grootouders langs moeders kant voortdurend vroeg om twee lichtjes aangebrande singletjes keer op keer op de platendraaier te leggen. Het eerste was Veur ne frang meugde mijn muizeke es zieng van Eddy Roos, ik hoef u de dubbelzinnigheid van de titel allicht niet uit te leggen. (Voor de liefhebbers, het refrein ging verder als volgt: 'Allien mor kaaike twie minute lang / Mor ge meugt er nie nor pakke anders weurdt ze bang').

Het tweede was Kakakuliki van Stafke Fabri, een man die ik verder niet mocht omdat hij ooit het clublied van Royal Antwerp Football Club had ingezongen en ik was voor Beerschot. Ook met Kakaluki zong ik vrolijk mee (bij mij werd dat wel verbasterd tot 'Kakakulleke', wellicht omdat ik in die tijd in de ban was van de pop Schanulleke uit Suske en Wiske). Dat klonk zo: 'Kakaluki / Z'is van Matadi / Dat is e kinneke van 20 joar / Zij draagt iêl serieus / Ne ring in eure neus / En z'eet e koppeke meh kroezeloar'.

Racistisch? Zeer zeker. Blanke Antwerpenaren die zich vermaakten met onwennige Congolese meisjes die op zoek naar een beter leven naar België waren afgezakt, kom nou! Om daar dan prompt en voortdurend te worden uitgelachen omwille van hun huidskleur, hun kroezelhaar en hun eenvoudige afkomst. Niemand stond daar echter bij stil, het heette onschuldig amusement te zijn. Zoals Zwarte Piet dat ook al die jaren is gebleven, al werd diens rol in de loop van de jaren toch enigszins anders, minder paternalistisch, ingevuld.

Mijn ogen gingen pas open toen ik Martin Luther King leerde kennen en de Ku Klux Klan. De charismatische brenger van de gelijkheidsboodschap versus de cultus van White Supremacy. Hoop versus haat. Toekomst versus verleden. Eind jaren zestig, nauwelijks een jaar of drie nadat ik uit volle borst had meegezongen met Kakakuliki, had ik door dat ze dwaalden, die betweterige blanken die zich beriepen op een denkbeeldig Groot Gelijk om de zwarte medemensen te blijven onderdrukken. Die moesten in die dagen in verscheidene zuiderse staten ergens achteraan op de bus gaan zitten, als ze er al op mochten.

Bij ons hing er tot een eind in de jaren negentig aan menige dancing het opschrift 'Verboden voor vreemdelingen'. Tegenwoordig is dat bij wet verboden, al blijft de praktijk wel bestaan. Een portier vindt altijd wel een reden om Marokkanen of Turken te weigeren tussen de beau monde. Die beau monde accepteert dat racisme, omdat ze zich blank en superieur voelt of omdat ze verder niet stilstaat bij volstrekt ondansbare dingen als gelijkheid, broederlijkheid en vrijheid.

***

Racisten hebben ongelijk is een boektitel die me altijd is bijgebleven. Het was een dun boekje, amper 93 pagina's, dat Rita Bollen en Frank Moulaert in 1982 uitbrachten bij de linkse uitgeverij Kritak, de voorloper van Van Halewyck. Er stonden tekeningen in van Ian, cartoonist van Knack. Het boekje staat nog ergens op een bestoft schap vol andere lang geleden gelezen boeken in mijn kelder.

De titel is in mijn geheugen blijven steken, omdat ie destijds zo waarheidsgetrouw klonk en nog altijd klinkt. Racisten hebben ongelijk: zij delen de wereld in verschillende kleuren in en bepalen vervolgens dat hun eigen huidskleur de beste is. Hoewel racisme geen blank monopolie is, vindt je het toch in eerste instantie bij bange, blanke mensen terug, die zichzelf het superieure ras wanen.

Ik moest er zondag weer aan terugdenken toen een jongeman, die ik verder heel erg kan appreciëren omwille van zijn grappigheid en alertheid, op Twitter een ranzige racistische opmerking van een gepensioneerde Vlaams Belang-functionaris retweette. Met als begrijpelijke doel de racistische idioot (die iets doms opmerkte over islamitische vrouwen) te kakken te zetten, al werkt dat volgens mij contraproductief. Een racist verblijdt zich juist in het verspreiden van zijn foute boodschap, onder het motto 'Negatieve reclame is ook reclame'.

Racisten hebben ongelijk. Er bestaat geen superieur ras. Er bestaan wel opmerkelijke fysieke verschillen tussen de rassen, dat mag gerust gezegd worden. Kenyanen en Ethiopiërs blijken nu eenmaal betere langeafstandslopers. Jamaicanen spurten al vele jaren het snelst, ook zwarte Amerikanen schieten doorgaans sneller uit de startblokken dan hun blanke concurrenten. Een zwarte op een fiets in een overbevolkt wielerpeloton, dat is om hommeles vragen. En zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan.

Bepaalde typische raskenmerken zitten in de genen en worden van ouders op kinderen doorgegeven. Je bent beslist geen racist wanneer je dat vaststelt. De feiten zijn immers wat ze zijn. Je bent wel een racist, wanneer je blijft benadrukken dat jouw ras beter is dan alle anderen. 'Anders' is niet gelijk aan 'beter' of 'slechter'. 'Anders' maakt het mozaïek dat de wereld is interessanter en vollediger.

***

Zo'n Afrikaans meisje te kijk zetten in een dierentuinachtige omgeving is vandaag volstrekt uit den boze, en gelukkig maar. Een tekst als die van Kakaluki zou alleen nog in duistere, bruine kroegen gedijen en dan bedoel ik het bruin uit 'uniformbruin', bij lieden die heimwee hebben naar een weinig verheven periode uit de geschiedenis van de Vlaamse Beweging. Een 'vreemdeling' de toegang verbieden omdát ie 'vreemdeling' is, gebeurt niet meer openlijk.

Dat wil niet zeggen dat het valse superioriteitsgevoel helemaal weg is. Racisme wordt vandaag minder openlijk beleden, eerder stiekem. Of het is onderhuids aanwezig, bijvoorbeeld bij het aanwerven van arbeidskrachten. Racisme is ondergronds gegaan. Daarom vind ik het helpen verspreiden van racistische opmerkingen, ook al is het bedoeld om de racist te ontmaskeren als racist, niet goed. Je moet die mensen isoleren, hun boodschap negeren, als ze te gortig worden rapporteren bij het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding. Hen een megafoon aanreiken is een slecht idee. Hen die valse illusie van 'vrije meningsuiting' ontnemen gerechtvaardigd. De grondwettelijk voorziene vrije mening wordt begrensd door wetten en maatschappelijke afspraken.

Racisten hebben altijd ongelijk. Laten we 't daarop houden.





  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post391