Maandans

Maandans

It's a marvelous night for a moondance!

Meningen over actuele gebeurtenissen. Of oude teksten "revisited". Startend vanuit een persoonlijke nood om gehoord/gelezen te worden. Een beetje pretentieus, misschien, in de hoop zo een discussie aan te zwengelen. Of toch op zijn minst tot nadenken te stemmen. Leuk tijdverdrijf mag ook, natuurlijk. O ja, de naam "Maandans" is de letterlijke vertaling van "Moondance", een management-boekingkantoor voor jonge Belgische rockbands dat ik eind jaren tachtig had, maar vooral: een heerlijk swingend nummer van een toen nog piepjonge Van Morrison, één van mijn favoriete artiesten. Kom ook eens langs op Twitter: @FrankVanLaeken of op mijn website: www.frankvanlaeken.eu

Ook dit seizoen spelen we in 't zwart

SportGeplaatst door Frank Van Laeken vr, december 07, 2012 12:39:23

(Deze bijdrage verscheen vandaag ook als opiniestuk in De Morgen.)

Panorama besteedde gisteravond een hele uitzending aan zwart geld in het voetbal. Het duidingsmagazine van Canvas laat zich uitermate zelden in met sport, dus als het dat dat doet weet je als kijker dat er iets grondig fout moet zitten. Niet dat het thema uit de lucht komt vallen: zwart geld is bij ons aanwezig sinds het voetbal professioneel werd en allicht zelfs van lang daarvoor. In dit land van gefoefel, waar een beetje achterbaks zijn eerder wordt gestimuleerd dan afgeremd, beschouwen we dit ook als normaal. Wij moeten zowat het enige land ter wereld zijn waar de belangstelling voor een sport waar de topatleten jarenlang vals hebben gespeeld, blijft toenemen. Kijk maar naar het wielrennen.

De sheriff

Lang geleden, zo zullen oudere jongeren zich herinneren, speelden Belgische clubs een vooraanstaande rol op het Europese toneel. De jaren zeventig en tachtig waren glorieuze jaren voor ons land, met vier gewonnen en zes verloren Europacupfinales. Voeg daar nog de finale van Antwerp in 1993 aan toe en je hebt elf Europacupfinales met een Belgische club. Dat waren nog eens memorabele tijden!

Van de jaren zeventig weten we intussen dat er intens werd vals gespeeld. Dat hebben we te danken aan onderzoeksrechter Bellemans, bijgenaamd: de sheriff, die in 1984 een zwart geldcircuit blootlegde bij topclubs als Anderlecht, Standard en Antwerp. Voorzitters werden ondervraagd, sommige zelfs opgesloten, en kwamen onveranderlijk als gebroken mannen terug van het gerechtsgebouw. En dat allemaal omdat ze jarenlang topvedetten deels onder tafel hadden uitbetaald. Het verklaart meteen waarom er in die tijd bij ons spelers rondliepen die meespeelden in wereldbekerfinales. Het zou vandaag ondenkbaar zijn. Boekhoudingen werden minder streng gecontroleerd. Dus werden de cijfertjes van inkomende transfersommen gehalveerd en van uitgaande verdubbeld. Handig toch, en veel minder omslachtig dan zelf geld beginnen drukken.

Half wit, half zwart? Geen probleem!

Als ik schrijf "vandaag ondenkbaar", wil dat niet zeggen dat er geen zwart geld meer omgaat in ons voetbal. Maar het probleem heeft zich verplaatst. In bevordering en in de provinciale reeksen worden de betere spelers sommen geld toegeschoven die voor ons, modale Vlamingen, neerkomen op een netto-maandloon. De reportagemakers gaven in Panorama aan dat sommige provinciale voetballers op tien jaar tijd hun huis kunnen afbetalen met hun zwarte inkomsten. Die clubs worden niet of nauwelijks gecontroleerd, men doet maar wat. Voor lokale neringdoeners is het een manier om hun zwart geld nuttig te spenderen.

In de hogere afdelingen, met zijn strengere fiscale controles, zijn de lonen intussen grotendeels wit, maar of dat ook zo is voor de premies? Panorama suggereert het tegendeel. En als het gaat om sponsoring blijkt er plots wel weer veel mogelijk in een grijze of pikzwarte zone. Inkomsten zijn inkomsten, zo luidt de redenering. Zeker als je wil meedraaien aan de top. Een businessloge half wit, half zwart betalen? Geen probleem. De factuur een beetje aanpassen? Moet kunnen.

Soepelheid is des bestuurders op dat vlak. Als je erover begint, zal zo'n financiële directeur van een profclub uit eerste of tweede klasse snel zeggen dat een club veel kosten maakt en dat de inkomsten, ondanks de flink gestegen tv-rechten, nogal tegenvallen. Nochtans liggen voetbalclubs al sinds de jaren tachtig in de bovenste lade van de politieke wereld. Toen dokterde ene Jean-Luc Dehaene, minister van Sociale Zaken, de zogeheten Assubel-deal uit, waardoor voetbalclubs een minimale bijdrage betalen aan sociale zekerheid. Een fiscale gunstmaatregel die blijkbaar nog niet voldoende is. Diezelfde Dehaene werd een tijdje geleden door de Europese voetbalbond, UEFA, gevraagd om de financiële fairplay-regel te doen toepassen.

Vicieuze cirkel

De oplossing lijkt voor de hand te liggen: een verzakelijking van ons voetbal. Geef de clubs in handen van managers die gepokt en gemazeld zijn in het bedrijfsleven, vorm die vzw's nu eindelijk om in NV's, run een club zoals eender welke andere KMO. Maar wat blijkt: de zakenmensen die de jongste decennia ons voetbal kwamen binnensijpelen, vervallen al heel snel in de oude gewoonten. De reden is simpel: ze willen winnen. In het traditionele bedrijfsleven doen ze dat door slimme deals af te sluiten, door te wheelen en dealen, door elke eurocent in twee te bijten.

In de sport, en zeker in het voetbal, gaat dat anders: daar denken diezelfde doorgewinterde businesslui dat je je concurrent moet overbluffen door snelle deals af te sluiten en door het geld te laten rollen. Die in twee gebeten eurocent uit hun bedrijf wordt nu wel vlot gespendeerd, en vaak ondoordacht. Want realisme is niet meer toegelaten.

Manchester City en Chelsea kijken op naar Barcelona, Real Madrid en Manchester United en creëren dank zij een gulle weldoener een kunstmatig imperium. Onze topclubs willen aansluiting bij de Europese (sub)top. Een modale eersteklasser wil wedijveren met de clubs van de G-5. En de tweedeklassers willen zo snel mogelijk naar het walhalla van de Jupiler Pro League. In die vicieuze cirkel leven ze allemaal boven hun stand, want tegenover de uitgaven (dure en, zeker in België, middelmatige spelers) staan beperkte inkomsten (sponsoring, ticketverkoop, tv-rechten). Een aspirant-boekhouder kan die zeepbel snel doorprikken.

En wat doen onze politici? Ze zitten erbij en kijken ernaar. Letterlijk. Veel politici zijn meer dan supporter (of ze doen zich tenminste uit electorale overwegingen voor als een fanatieke fan); ze laten zich zo nauw betrekken bij hún club dat ze vergeten afstand te bewaren. Ze beseffen maar al te goed dat de eerstvolgende verkiezing in dit land altijd nabij is en dat supporters ook kiezers zijn. En dus worden ze met veel plezier medeplichtig.

Zelfs de supporters en de sponsors dragen een verpletterende verantwoordelijkheid in dit verhaal. Ze eisen het onhaalbare en dwingen het clubbestuur om de lat veel te hoog te leggen. Die van Anderlecht willen overwinteren in Europa, die van een bescheiden middenmoter in België moeten playoff 1 halen. De clubbesturen volgen gedwee, want supporters - dat is bekend - kunnen niet relativeren en sponsors associëren zich liever niet met losers.

Goede huisvaders

Alleen met een realistische aanpak, vertrekkend vanuit de reële inkomsten (niet de gebudgetteerde, want dat blijken al te vaak wensdromen te zijn) en met daaraan gekoppelde uitgaven (niet meer uitgeven dan je aan inkomsten verwacht), kan je deze cirkel doorbreken. Maar dan moeten we wel met z'n allen toegeven dat het Belgische voetbal boven zijn stand leeft, dat we tevreden moeten zijn met een internationale tweedeplansrol en dat de tering naar de nering zetten geen fout uitgangspunt is. Anders gezegd: je budget beheren als een goede huisvader. Dat doen u en ik toch ook? Pas dan zal men kunnen proberen om het zwarte circuit kort te sluiten.

  • Reacties(0)//maandans.frankvanlaeken.eu/#post36